پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٠٤ - شرح و تفسير مشكلاتى كه در پيش رو داريد!

گرم خويش خارج ساخته است؛ زندگى (براى آنها كه رفتند) همچون روزى بود كه گذشت يا ماهى كه سپرى شد؛ تازه‌هايش كهنه و فربه‌هايش لاغر شده است (سپس هنگامى كه) مردم به عرصه محشر مى‌آيند گنه‌كاران در برابر صحنه وحشتناكى قرار مى‌گيرند، در جايگاهى تنگ، در ميان مشكلاتى بزرگ و آتشى پرسوز كه فريادش بلند و زبانه‌هايش آشكار، غرّش آن پرهيجان، شعله‌هايش فروزان، خاموشى‌اش دور از انتظار، آتش‌گيره‌اش شعله‌ور، تهديدش مخوف، قرارگاهش (بر اثر دودهاى متراكم) تاريك، جوانبش تيره و ظلمانى، ديگ‌هايش جوشان و امورش سخت و وحشتناك است.

پرهيزكاران گروه گروه به سوى بهشت رهنمون مى‌شوند در حالى كه از كيفر عذاب، ايمن و از سرزنشها آسوده و از آتش بركنارند؛ در خانه‌هايى امن و مطمئن قرار مى‌گيرند و از آن جايگاه، بسيار خشنودند؛ همان‌ها كه در دنيا اعمالشان پاك، چشمانشان (از خوف خدا) گريان، شبهايشان در دنيا بر اثر خشوع و استغفار همچون روز و روزهايشان از خوف پروردگار و توجه به او همچون شب بوده است. به همين دليل خداوند بهشت را منزلگاه آنها و پاداش (عظيم) را ثوابشان قرار داد. (آرى) آنها سزاوار اين نعمت و شايسته آن بودند. (سرانجام) در سرايى دائم و در ميان نعمتهاى پايدار اقامت مى‌گزينند.

شرح و تفسير اهوال محشر!

در اين بخش از خطبه امام عليه السّلام به دنبال بحثى كه درباره مرگ و شدايد آن بيان فرمود، همه مردم را به آمادگى براى اين سفر پرخوف و خطر دعوت مى‌كند و با تعبيرات تكان‌دهنده‌اى از آغاز قيامت و پايان دنيا سخن مى‌گويد و مى‌فرمايد: «از خدا بترسيد از خدا بترسيد اى بندگان خدا! (بدانيد) كه دنيا شما را به همان راه خود مى‌برد (كه ديگران را برد، و سرنوشتى همچون سرنوشت آنها داريد) شما و قيامت را با يك رشته بسته‌اند (و كاملا به يكديگر نزديك هستيد) گويا نشانه‌هاى آن فرارسيده و علائم آن نزديك شده، و