پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٧٣ - نكته جلوههايى از برهان نظم

نكته جلوه‌هايى از برهان نظم‌

آنچه امام عليه السّلام در جمله‌هاى آخر اين خطبه بيان فرمود «و هل يكون بناء من غير بان، أو جناية من غير جان» اشاره لطيفى است به برهان معروف نظم كه از مهم‌ترين استدلالات خداشناسى است.

توضيح اينكه هرگاه ما وارد ساختمان مجلل چند طبقه‌اى شويم كه داراى اتاقهاى خواب متعدد، سالنهاى پذيرايى، آشپزخانه، حمام و سرويس بهداشتى و آسانسورهايى باشد هنگامى كه به سقفها و ديوارها نگاه مى‌كنيم آيينه‌كاريهاى زيبا، گچ‌بريها و نقاشى و رنگ‌آميزى جالبى در هرطرف مى‌بينيم. وسايل گرمايش و سرمايش، لوله‌كشيهاى آب و گاز، سيم‌كشيهاى برق و تلفن همه منظم و مرتب است.

آيا هيچ كس- در هرحد از عقل و شعور باشد- احتمال مى‌دهد كه تصادفهاى ناشى از حوادث مختلف طبيعى آن را به وجود آورده؟ يا چند كارگر بى‌سواد مقدارى مصالح را فراهم ساخته و بدون هيچ آگاهى از معمارى و امور ديگر چنين بناى باشكوهى را به وجود آورده‌اند؟ به يقين هركس چنين احتمالى دهد يا مزاح مى‌كند و يا عقل خود را از دست داده است. همه عقلاى دنيا چنين قضاوت مى‌كنند كه افراد هوشمندى نقشه‌هاى دقيق آن را قبلا تهيه كرده‌اند سپس گروهى از معمارها و بناهاى ماهر و مهندسان تأسيسات و هنرمندان در تزيينات ساختمان دست به دست هم داده‌اند و چنين اثرى را آفريده‌اند.

اين سخن درباره هربنا، هركارخانه، هركتاب علمى و ... نيز صادق است و از آن تعبير به برهان نظم مى‌شود. مى‌گويند هميشه نظم دليل بر عقل و شعور پديدآورنده آن است و هرقدر نظم دقيقتر و پيچيده‌تر باشد از عقل و دانش بيشترى حكايت مى‌كند.

اگر درست دقت كنيم ساختمان يك مورچه كه ممكن است همه‌روزه زيردست و