پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٧٢ - شرح و تفسير نگاهى به موجودات آسمان و زمين بيفكنيد!

دليل دوم اينكه هرساختمان و بناى منظم و حساب‌شده‌اى حتما مهندس و معمارى داشته است، مى‌فرمايد: «آيا ممكن است ساختمانى بدون سازنده (عاقل و آگاه) يا حتى جنايتى (برنامه‌ريزى‌شده) بدون جنايتگر پديد آيد»؛ (و هل يكون بناء من غير بان، أو جناية من غير جان).

هم‌اكنون آثار و بناهايى در گوشه و كنار كره زمين وجود دارد كه هزاران سال از عمر آن مى‌گذرد و به جهت ظرافتها و هنرنماييهايى كه در آنها به كار رفته به عنوان آثار باستانى حفظ مى‌شود و در واقع كتابهايى هستند كه تمدن انسانهاى پيشين را در خود نگهدارى مى‌كنند. نه خداپرستان نه ماديها هيچ كدام ادعا نمى‌كنند كه اين ساختمانها به وسيله باد و باران و طوفانها به وجود آمده يا افراد ناآگاه و بى‌هنرى به صورت تصادفى آنها را روى هم چيده‌اند، بلكه همه بدون استثنا از وجود اين بناها پى به بانى صاحب عقل و شعورى مى‌برند و درايت و تدبير و هنرمندى او را مى‌ستايند.

و جمله‌ «أو جناية من غير جان» اشاره به اين است كه نه تنها بنا و سازندگى احتياج به علم و تدبير دارد، بلكه تخريبها و جنايات هدفدار نيز نياز به برنامه‌ريزى شخص عاقلى دارد كه براى رسيدن به مقصود و مطلوب خويش چه زمان و مكانى را انتخاب كند، از چه وسيله‌اى استفاده كند و چگونه وارد عمل شود تا به مقصود برسد.

امروز براى تخريب يك بناى عظيم به گونه‌اى كه عوارض نامطلوب جانبى نداشته باشد از وجود متخصصان و آگاهان استفاده مى‌كنند، بنابراين هم ساخت و سازهاى حساب‌شده و هم تخريبهاى برنامه‌ريزى شده هردو نياز به عقل و تدبير دارد. گواه اين سخن اينكه امام عليه السّلام در بخش آينده اين خطبه سخن از ملخ و ساختمان شگفت‌انگيز او به ميان مى‌آورد كه كارش تخريب حساب‌شده زراعتها و گياهان است.

- سپس به هرظرفى كه چيزى در آن جمع مى‌كنند «وعاء» گفته شده است.