پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٧٤ - شرح و تفسير آنچه لازم بود، گفتم!

بازگشته است) بندگان نيك خدا به سرعت تصميم به كوچ گرفتند و متاع اندك دنياى فانى را با سرمايه‌هاى فراوان آخرت ماندگار، مبادله نمودند. راستى، برادران ما كه خونشان در صفين ريخته شد (و شربت شهادت نوشيدند) اگر امروز زنده نيستند كه از اين لقمه‌هاى گلوگير بخورند و از اين آبهاى ناگوار بنوشند، (و اين حوادث دردناك را ببينند) چه ضررى كردند؟ به خدا سوگند! آنها به لقاى پروردگار نايل شدند و خدا پاداششان را به‌طور كامل عطا فرمود و آنها را در سراى امن و امان بعد از اين زندگى پر از خوف جاى داد.

شرح و تفسير آنچه لازم بود، گفتم!

امام عليه السّلام در اين بخش از خطبه به اندرزها و مواعظ هشداركننده‌اى مى‌پردازد و مى‌فرمايد: «اى مردم من مواعظ و اندرزهايى را كه پيامبران به امتهايشان دادند براى شما بازگو كردم و در ميان شما گستردم. و (نيز) آنچه را اوصياى پيامبران به امتهاى بعد از آنان رساندند، رساندم. (در آنجا كه ضرورت داشت) شما را با تازيانه‌ام ادب كردم؛ ولى (هيچ‌يك مؤثر نيفتاد و) شما به هيچ صراطى مستقيم نشديد. بانگ نواهى پروردگار را در ميان شما سر دادم (كه از اختلاف و تفرقه بپرهيزيد)؛ اما هرگز اجتماع نكرديد و متحد نشديد»؛ (أيّها النّاس، إنّي قد بثثت‌ [١] لكم المواعظ الّتي وعظ الأنبياء بها أممهم، و أدّيت إليكم ما أدّت الأوصياء إلى من بعدهم، و أدّبتكم بسوطي فلم تستقيموا، و حدوتكم‌ [٢] بالزّواجر فلم تستوسقوا [٣]).

[١]. «بثثت» از ريشه «بثّ»، بر وزن «نص» به معناى منتشر ساختن گرفته شده است.

[٢]. «حدوتكم» از ريشه «حدو» بر وزن «محو» و «حدى» بر وزن «دعا» در اصل به معناى راندن شتران همراه با آواز مخصوص است. كه ساربان‌ها مى‌خوانند. سپس به هرگونه سوق دادن و بانگ زدن اطلاق شده است.

[٣]. «تستوسقوا» از «وسوق» به معناى اجتماع كردن و به يكديگر پيوستن است.