پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٠٠ - ترجمه

ميان بندگان) كامل ساخت و دين و آيينش را با آن به حدّ كمال رساند»؛ (أتمّ نوره، و أكمل به دينه).

منظور از نور در اينجا همان فيض الهى است كه از طريق قرآن به بندگان رسيده و تعبير «أكمل به دينه» اشاره به آيه‌ «الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ» [١] است كه با نزول قرآن و پيام ولايت، دين كامل شد.

امام عليه السّلام در ادامه سخن به بيان جامعيّت احكام اسلام و قرآن پرداخته، مى‌فرمايد:

«خداوند پيامبرش صلّى اللّه عليه و اله را در حالى از اين جهان برد كه احكام هدايت قرآن را به خلق، رسانده بود (و حلال و حرام را به‌طور كامل براى همگان تبيين نمود)»؛ (و قبض نبيّه- صلّى اللّه عليه و آله- و قد فرغ إلى الخلق من أحكام الهدى به).

سپس چنين نتيجه‌گيرى مى‌كند؛ «حال كه چنين است خدا را آن‌گونه بزرگ بشماريد كه خود (در قرآن) بيان كرده است»؛ (فعظّموا منه سبحانه ما عظّم من نفسه).

اشاره به اينكه از پيش خود صفاتى براى خدا قرار ندهيد و در مقام عبادت و نيايش و تعظيم و تقديس پروردگار از خود چيزى اختراع نكنيد بلكه در همه اين امور تابع هدايتها و دستورهاى او باشيد كه در قرآن آمده است (اين تعبير ممكن است اشاره به توقيفى بودن صفات خدا و تعبّدى بودن عبادات باشد).

سپس به بيان علّت اين موضوع مى‌پردازد و مى‌فرمايد: «چنان‌كه خداوند چيزى از دينش را بر شما پنهان نكرده است، و هيچ مطلبى را كه سبب رضايت او يا ناخشنوديش باشد وانگذاشته، جز اينكه (در قرآن) نشانه‌اى آشكار و آيه‌اى محكم و روشن براى آن قرار داده است كه از آن بازمى‌دارد يا به سوى آن دعوت مى‌كند»؛ (فإنّه لم يخف عنكم شيئا من دينه، و لم يترك شيئا رضيه أو كرهه إلّا و جعل له علما باديا [٢]، و آية

[١]. مائده، آيه ٣.

[٢]. «بادى» از ريشه «بدو» بر وزن «جبر» به معناى آشكار شدن گرفته شده و جنبه وصفى دارد و به معناى آشكار و نمايان است.