شرح مثنوى - شهيدى، سید جعفر - الصفحة ٣٣٦ - انكار فلسفى بر قرائت إن أصبح ماؤكم غورا

داشت كه بانگ كردى. اندر آن ساعت بانگى بكرد بو حمزه نعره بزد ...» و حكايت گلستان ياد آور همين معنى است كه: «ياد دارم شبى در كاروانى همه شب رفته بودم و سحرگاه در كنار بيشه‌اى خفته شوريده‌اى نعره بر آورد و راه بيابان گرفت و يك نفس آرام نيافت.» (گلستان، ص ٩٧) در شمار اندر نيامدن: ظاهراً مأخوذ است از آيه‌ «قُلْ لَوْ كانَ الْبَحْرُ مِداداً لِكَلِماتِ رَبِّي لَنَفِدَ الْبَحْرُ قَبْلَ أَنْ تَنْفَدَ كَلِماتُ رَبِّي: بگو اگر دريا مركب بود براى (نوشتن) آيات پروردگار، دريا تمام مى‌شد پيش از پايان يافتن آيت‌هاى پروردگار من.» (كهف، ١٠٩) رشد: آگاهى.

مُمتَحَن: اندوهگين.

نحس كيوان: كيوان يا زحل نحس، و مشترى سعد است.

شمردن: استقصا كردن، حساب نمودن.

قضا: آن چه در علم الهى گذشته است براى هر موجود.

در بيتهاى پيش به سنخيت ارواح با يكديگر و كششى كه از آغاز داشته‌اند و رابطه‌اى كه ميان مريد و مراد است اشارت كرد. در اين بيتها مى‌گويد شمردن اين آثار و نشانه‌ها همچون شمردن برگهاست بر درختان و ذره‌ها يا شمردن بانگ مرغان. ليكن اندكى از آن را براى آگاهى طالبان و زدودن زنگ خاطر اندوهگينان بايد گفت. چنان كه آثار سعد و نحس كه در مشترى و زحل است از حساب بيرون است ولى بعض آن آثار را مى‌توان بر شمرد تا هر كس كه بدان معتقد است بهره گيرد.

ب ١٧٠٩- ١٧٠٣