بر بال انديشه - انصاريان، شيخ حسين - الصفحة ٥١٩ - خسارات دو جنگ خانمانسوز

اين است كه رهبر گرامى اسلام، رسول اكرم ٦ علم و فراگيرى دانش را در حدّ واجب دانسته؛ اما نه براى هركس؛ بلكه براى افرادى كه ابتدا از قوّه ايمان برخوردارند و گر نه علم اگر در دست نا اهل قرار گيرد همان است كه در صفحات قبل مطالعه كرديد. حضرتش مى‌فرمايد:

طَلَبُ الْعِلْمِ فَريْضَةٌ عَلى‌ كُلِّ مُسْلمٍ‌[١].

حضرت در اين روايت مى‌فرمايد: طلب علم بر هر مسلمانى فريضه است نه بر همه مردم؛ يعنى كسى كه از ايمان بهره دارد، و الا چو دزدى با چراغ آيد گزيده‌تر برد كالا.

از اين رو اسلام را دين انديشه، عقل و دين دانش مى‌ناميم. قرآن براى دانش مقامى بس ارجمند قائل است و دانشمندان را در سوره آل عمران در شمار خدا و فرشتگان ياد كرده است. خدا به يكتايى خود گواهى مى‌دهد كه جز ذات پاك او نيست و فرشتگان و دانشمندان نيز بر اين مطلب گواهند. چون اسلام آيين دانش است از متابعت گمان نهى كرده و اساس ايمان را فقط دليل و قاطعيت منطق شمرده است.

در نكوهش تقليد، و مذمّت اين كه مردم بدون استدلال و فكر به متابعت از پيشينيان خود بپردازند آيات بسيارى وارد شده است. مردمى كه از پدران، عقايد و افكارى به ارث برده‌اند، گويا چنين مى‌پندارند كه سابقه ممتد زمانى، لباس حرمت و استدلال بر خط مشى آنان پوشيده است؛ لذا بدون تأمل آنها را بر عهده مى‌گيرند و امتياز انسانى كه تحقيق و كاوش است را، از وجود خود دور مى‌كنند.

جمود بر عقايد و انديشه غلط پيشينيان، جنايت بر فطرت بشر، سلب مزيت‌

[١] - كافى: ١/ ٣٠، حديث ٥، باب فرض العلم ووجوب طلبه، حديث ١؛ وسائل الشيعه: ٢٧/ ٢٦، باب ٤، حديث ٣٣١١٥.