بر بال انديشه - انصاريان، شيخ حسين - الصفحة ٣٢١ - تأسيس دارالفنون

«اميركبير» برخاست و احساس كرد كه تمام بدبختى و تيره‌روزى مردم مشرق و ملت‌هاى اسلامى، بر اثر تحولاتى است كه در غرب به وجود آمده و شكاف عميقى ميان دو ملت شرق و غرب پديد آورده است، و تا اين شكاف پر نشود سيادت ملت غرب بر ملت اسلام مسلم و ابدى خواهد بود.

تأسيس دارالفنون‌

او شرايط زمان را درك كرده و فهميده بود كه ديگر دوران جنگ با شمشير و تير و كمان، سپرى شده و ماشين و صنايع و كارخانه‌هاى عظيم، چگونگى توليد را دگرگون ساخته، و گاز و بخار تمام ذخاير سركش طبيعت را مهار كرده است.

امير، با لياقت و كاردانى مخصوصى كه داشت در اوايل سال ١٢٦٦ هجرى اولين سنگ بناى «دارالفنون» را نهاد و ساختمان قسمت شرقى آن را بعد از يكسال به پايان رسانيد.

افراد مورد اطمينان خود را به «وين» فرستاد تا معلمان و متخصصان پياده‌نظام، توپخانه، سواره نظام، هندسه، معدن‌شناسى، طب و جراحى و داروساز را از كشور «اتريش» با حقوق سالى چهار هزار تومان، براى مدت پنج يا شش سال استخدام نمايند.

ولى زمامداران خيانتكار قاجاريه، با گرفتن امضا از شاه و با كمك استعمارگران، اين مشعل فروزان را خاموش و ملت ايران و اسلام را دچار تيره‌بختى و سيه‌روزى نمودند!

امير، با احاطه به وضع جهان و بررسى دقيق، دريافته بود كه يكى از علل بدبختى ايران، و كشورهاى اسلامى، كمبود برنامه‌هاى علمى و عملى جهان روز است.