طغيان باشد و بى‌چيزى كه سبب فراموشى شود و از دلى كه فروتنى نكند[١] و نمازى كه بالا برده نشود[٢] و از دعائى كه شنيده و برآورده نشود [نفع ندهد] و چشمى [يعنى گريه‌كننده‌] كه به اشك نيابد و از نفسى كه قناعت نكند و شكمى كه سير نشود[٣] و از عملى كه نفع ندهد[٤] و از طلب فريادرسى كه جواب داده نشود و از غفلت و تقصيرى كه حسرت و پشيمانى را سبب شوند و از قصد ريا و آوازه و از شكّ و كورى‌[٥] در دين خداى و از تعب و مشتقّى كه سبب شوند عذاب را و از بازگشت به سوى آتش و از لنگيدن‌[٦] [سنگينى‌] در قرض و از مسلّط شدن مردان‌[٧] و از بدى منظر[٨] در دين و خود و اهل و در مال و فرزند [و تغيير حالتها] و برادران و در وقت ديدن ملك موت و پناه مى‌برم به خداى كه بزرگ است از غرق شدن و از سوختن و از گرفتگى گلو و از دزدى و از انبوه و از فرو رفتن به زمين و از مسخ شدن و از سنگ شدن‌[٩] و از هلاك شدن به صيحه‌[١٠] و از زلزله‌ها و فتنه‌ها و از چشم زخم و از صاعقه‌ها[١١] و برق و از تگرگ و از قصاص و به صورت ميمون شدن و از ديوانگى و از آزار آكله و از پيسى و از خوردن درّنده و از مردن در حالى بد[١٢] و از همه اقسام بلاها كه در دنيا و آخرت باشد. و پناه مى‌جويم به خدايى كه بزرگ است از شرّ گزنده غير

[١] -يا از دلى كه تضرّع و زارى نكند. و اللَّه يعلم

[٢] -يعنى از نمازى كه مقبول نگردد.

[٣] -يعنى از اموال دنيا و متاع آن سير نشود و طمع و آرزوى بسيار داشته باشد.

[٤] -به سبب آن كه به قصد ريا بجاى آورده باشد، يا آن كه در اثناى آن متوجّه نباشد و نداند كه چه مى‌كند و نفهمد كه چه مى‌گويد. و اللَّه يعلم

[٥] -يعنى جهل و نادانى، يا كفر و گمراهى. و اللَّه يعلم

[٦] -ظلع شتر به معنى لنگيدن اوست، و آن كنايه است از سنگينى قرض يعنى بار قرض چندان گران است كه هر كس متحمّل آن شود گويا لنگ خواهد شد.

[٧] -يعنى پناه مى‌برم از مسلّط شدن و استيلا يافتن مردان عوام بر ساير مردم، يعنى از زمانه هرج و مرج كه سركرده‌اى و اميرى نباشد و ظالمان هر چه خواهند بكنند. و اللَّه يعلم

[٨] -يعنى پناه مى‌برم از آن كه هر يك از دين و تن و اهل و مال و فرزند و برادران به نحوى باشند كه هر كس كه بر آنها نگاه كند و بر كيفيّت و چگونگى ايشان مطّلع شود، او را بسيار بد و ناخوش آيد. و اللَّه يعلم

[٩] -محتمل است كه مراد معذّب شدن به باريدن سنگ باشد. و اللَّه يعلم

[١٠] -صيحه آوازى است كه موجب ترس عظيم و هلاكت شود. و اللَّه يعلم

[١١]« صاعقه» آتشى را گويند كه از ابر جدا شود و قوى باشد و به حوالى زمين رسد و« برق» آتشى باشد كه ضعيف باشد و هنوز به زمين نرسيده خاموش گردد و بعضى گويند صاعقه صداى شديد ابر است و بر هر تقدير صاعقه شديد، مهلك و مضرّ باشد. و اللَّه يعلم

[١٢] -مراد از ميتة سوء مردنى است كه در آن وقت اضطراب بسيار نمايد و درد بسيار داشته باشد و كفران و ناشكرى كند به حيثتى كه از ياد نمودن خداى تعالى و ذكر پيغمبر و اقرار به ائمّه عليهم السّلام غافل، يا آن كه مردنى است كه توفيق وصيّت و اقرار به شغل ذمّه خود و توبه نمودن از گناهان( را نداشته باشد). و به اين معنى است آن كه بعضى آن را به موت فجأة تفسير نموده‌اند و به معانى ديگر نيز تفسير نموده‌اند كه نزديك است به آنچه مذكور شد. و اللَّه يعلم