ترجمه و شرح مصباح الشريعة - گيلاني، عبدالرزاق - الصفحة ٤٠٢ - باب شصت و چهارم در آداب امر به معروف و نهى از منكر

معروف و نهى منكر مكن و مشغول اصلاح خود شو، كه به حكم: «من لم يصلح»، تا كسى اصلاح خود نكرده باشد، اصلاح غير نمى‌تواند كرد، و شرط تأثير وعظ و پند، پندگرفتن است. و تا ديگ، خود گرم نشود، آب را گرم نمى‌كند.

و صاحب الامر بالمعروف، يحتاج ان يكون عالما بالحلال و الحرام، فارغا من خاصّة نفسه ممّا يامرهم به و ينهاهم عنه، ناصحا للخلق، رحيما بهم، رفيقا داعيا لهم باللّطف و حسن البيان، عارفا بتفاوت احلامهم لينزل كلاّ منزلته، بصيرا بمكر النّفس و مكايد الشّيطان، صابرا على ما يلحقه، لا يكافئهم بها و لا يشكو منهم، و لا يستعمل الحميّة و لا يتغلّظ لنفسه، مجرّدا بنيّته للَّه تعالى، مستعينا به و مبتغيا لثوابه، فان خالفوه و جفوه صبر، و ان وافقوه و قبلوا منه شكر، مفوّضا امره إلى اللَّه تعالى، ناظرا إلى عيبه‌

مى‌فرمايد كه: هر كه مى‌خواهد امر معروف و نهى منكر كند، محتاج است به چند چيز:

يكى آنكه- عالم باشد به حلال و حرام و ساير احكام خمسه. و تميز ميان ايشان كرده باشد، و گر نه ممكن است كه امر كند به منكر و نهى كند از معروف، و موجب عذاب و عقاب او گردد.

دوم آنكه- خود مرتكب مناهى و تارك اوامر نباشد، و گر نه چنان كه گذشت، اثر نخواهد كرد.

سوم آنكه- از روى اخلاص و اعتقاد درست باشد و مغشوش به اغراض فاسده و اعراض كاسده نباشد، و گر نه نتيجه او غير فظاعت آخرت و شناعت دنيا نخواهد بود.

چهارم آنكه- از روى رحم و شفقت باشد، نه از روى صاحب كمالى و غرض علم و اظهار استعداد، و گر نه نتيجه او نيز مثل نتيجه سابق، غير خسران نخواهد بود.

پنجم آنكه- از روى حكمت باشد و هر كسى را موافق حال او و مناسب طور او با او معامله كند، مثل كسانى كه راه به عبادت نبرده‌اند و حلاوت بندگى الهى‌