ترجمه و شرح مصباح الشريعة - گيلاني، عبدالرزاق - الصفحة ٤٠٠ - باب شصت و چهارم در آداب امر به معروف و نهى از منكر

بنيّته للَّه تعالى، مستعينا به و مبتغيا لثوابه، فان خالفوه و جفوه صبر، و ان وافقوه و قبلوا منه شكر، مفوّضا امره إلى اللَّه تعالى، ناظرا إلى عيبه.

شرح‌

قال الصّادق عليه السّلام‌: من لم ينسلخ من هوى حسّه، و لم يتخلّص من آفات نفسه و شهواتها، و لم يهزم الشّيطان، و لم يدخل في كنف اللَّه و توحيده و امان عصمته، لا يصلح للامر بالمعروف و النّهى عن المنكر

حضرت امام صادق عليه السّلام مى‌فرمايد كه: هر كه از خود سلب نكرده باشد خواهشهاى نفسانى را و از آفات نفس و مهلكات آن، خلاصى نيافته باشد و التجا به حفظ و حمايت الهى نبرده باشد و در هر وقت از اوقات، خلاصى خود را از چنگ آن ديو لعين از جناب احديّت استغاثه ننمايد، صلاحيت امر به معروف و نهى از منكر كردن ندارد.

لأنّه اذا لم يكن بهذه الصّفة، فكلّما اظهر يكون حجّة عليه، و لا ينتفع النّاس به‌

يعنى: هر كه اصلاح نفس خود نكرده باشد و به صفات مذكوره موصوف نباشد، هر امر به معروف و نهى از منكر كه مى‌كند، حجّت مى‌شود بر خودش و او را ردّ به خودش خواهند كرد، در دنيا يا در آخرت. و خواهند گفت: اگر آنچه تو مى‌گفتى اگر راست بود چرا خود نمى‌كردى؟ و آنچه ديگران را از ارتكاب او منع مى‌كردى، اگر بد بود چرا خود امتناع نمى‌كردى؟ و هر چه گويد از موعظه و نصيحت به مردم، اثر نخواهد كرد و از گفته او نفع به كس نخواهد رسيد.

قال اللَّه تعالى: أَ تَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبِرِّ وَ تَنْسَوْنَ أَنْفُسَكُمْ. (بقره- ٤٤)

چنان كه خداوند عالم در مقام تعبير و سرزنش اين جماعت مى‌فرمايد: آيا امر مى‌كنيد شما مردم را به نيكوئى و خود فراموش مى‌كنيد ...!؟