پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٨٧ - پاسخ به دو سؤال

چگونه مى‌توان ميان اين آيه (به ضميمه روايات كثيرى كه در تفسير آن وارد شده) با روايات فراوانى كه مى‌گويد: پيامبر صلى الله عليه و آله و امامان معصوم عليهم السلام از حوادث آينده، يا از روز وفات و محلّ دفن خود و كارهايى كه در آينده انجام مى‌شد خبر مى‌دادند، جمع كرد؟ آيا اين دو با يكديگر تضاد ندارند، چون آيه مى‌گويد:

هيچ‌كس نمى‌داند فردا چه مى‌كند و نمى‌داند در كدامين سرزمين مى‌ميرد؟

پاسخ:

اين اشكال را مى‌توان از طريق اجمال و تفصيل پاسخ گفت:

توضيح اين‌كه: آنچه اولياء اللَّه يا فرشتگان از حوادث آينده و علم غيب خبر مى‌دهند يك علم اجمالى بيش نيست؛ مثلًا مى‌دانند فردا فلان شخص وفات مى‌كند، امّا علم به ساعت و لحظه و ساير خصوصيات آن مخصوص خدا است و اين يك علم تفصيلى و كلّى و جامع است، در حالى كه اگاهى اولياء اللَّه علم اجمالى و جزئى است.

جمعى از مفسّران خواسته‌اند اين اشكال را از طريق ذاتى و عرضى پاسخ گويند، به اين معنا كه آگاهى خداوند از اين امور بالذات است، ولى اولياء اللَّه از خود چيزى ندارند، بلكه آنچه مى‌دانند به تعليم الهى است.

ولى اين پاسخ با بسيارى از روايات كه از طرق شيعه و اهل سنّت در اين زمينه نقل شده، سازگار نيست، بلكه با ظاهر آيه نيز در سه مورد تطبيق نمى‌كند.

نخست در مورد انحصار آگاهى بر قيامت به خدا، و نيز عدم آگاهى هيچ‌كس از