پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٧٢ - ٥ خير و شر در روايات اسلامى

وسيله شرّ و فساد كند؟

پاسخ اين سؤال نيز با توجّه به آنچه قبلًا گذشت، مطالب پيچيده‌اى نيست، زيرا اين تعبيرات اشاره به توحيد افعالى خدا است، يعنى همه چيز منتهى به ذات پاك او مى‌شود، منتها خداوند به انسان اختيار و آزادى اراده داده و براى آزمايش او اسباب خير و شرّ و خوبى و بدى را در اختيارش نهاده، و اين خود انسان هستند كه سرانجام تصميم نهائى را مى‌گيرند از كدامين راه بروند و با كدامين برنامه خود را تطبيق دهند مسلّماً آنها كه راه ايمان و عمل صالح را بر مى‌گزينند، خداوند انواع خيرات را بر دست آنها صادر مى‌كند.

و از اينجا تفسير آياتى كه مى‌فرمايد: انسان هر كار خوب و بدى را كند روز قيامت در برابر خود حاضر مى‌بيند: فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ خَيْراً يَرَهُ وَ مَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ شَرّاً يَرَهُ‌: «كه انسان در برابر نعمتهاى پروردگارش بسيار ناسپاس و بخيل است؛- و او خود (نيز) بر اين گواه است». [١] روشن مى‌شود.

كوتاه سخن اين‌كه: شرّ به مفهوم عدمى آن مخلوق خدا نيست، آنچه مخلوق است دو چيز است:

١. امورى كه ذاتاً وجودى هستند امّا گاه سرچشمه عدم مى‌شوند كه مثال‌هاى آن در بالا گفته شد.

٢. امورى كه خير آنها بر شرّشان غالب است و يا به تعبير ديگر شرّ نسبى محسوب مى‌شوند، مانند بسيارى از سموم حيوانات كه در شرايطى مايه مرگ و

[١]. سوره زلزال، آيات ٦- ٧.