پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٦٥ - خدا به هيچكس ستم نمىكند

شَهِدَ اللَّهُ انَّهُ لا الهَ الَّا هُوَ وَ الْمَلائكَةُ وَ اولُوا الْعِلْمِ قائماً بِالْقِسْطِ.

قابل توجّه اين‌كه يكى از شرايط شهود عادل بودن او است، تا آنها را از هرگونه انحراف از مسير حق باز دارد، و در اينجا نيز تكيه بر عدالت خداوند، براى تكميل شهادت او شده است. اين عدالت با يك نگاه عميق به جهان هستى به وضوح ثابت مى‌شود، چرا كه هر چيز را در جاى خود مى‌بينيم، و نظام جارى در جهان را در نهايت دقّت و استحكام مشاهده مى‌كنيم، و اگر در بعضى از حوادث و اشياء جهان ناهنجارى‌هايى به چشم ما بخورد با دقّت بيشتر و پيشرفت علم و دانش ما اسرار آن آشكار مى‌شود، و اگر موارد نادرى آشكار نشود، با در نظر گرفتن حوادث شناخته شده جهان، مى‌دانيم كه اين از جهل و كمى دانش ما است.

از سوى ديگر عدالت خداوند نيز دليلى بر وحدانيت او است، چرا كه اگر غير از او خالق و حاكمى در جهان بود جهان به دو گانگى تدبير، و در نتيجه به فساد كشيده مى‌شد، بنابراين نظم موجود و وحدت تدبير، بهترين دليل بر يگانگى او است.

به اين ترتيب توحيدش دليل بر عدالت، و عدلش دليل بر وحدانيت او است، و اين مطلب لطيفى است كه از آيه فوق به دست مى‌آيد. [١]

جالب اين‌كه زمخشرى در كشاف اين آيه را از دلايل نفى جبر گرفته، چرا كه جبر با عدالت خداوند سازگار نيست، اين مطلب روشنى است كه در بحث‌هاى‌

[١]. تفسير الميزان، جلد ٣، صفحه ١١٩ (با اقتباس).