پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٨١ - رحمت واسعه الهى در احاديث اسلامى

داده مى‌شود» [١] واژه «وكيل» از ماده وَكْل (بر وزن وصل) در اصل به معناى اعتماد و تكيه كردن بر ديگرى است، و از آنجا كه لازمه اين معنا ضعف و نارسائى در بعضى از جنبه‌ها است، واژه وَكَل (بر وزن دكل) به افراد ضعيف و ناتوان اطلاق شده است، و وكال به چهارپايانى گفته مى‌شود كه هميشه دنبال قافله يا گلّه راه مى‌روند، گوئى راهروى خود را متكى به ديگرى مى‌كنند. [٢]

بنابراين «وكيل» كسى است كه بر او اعتماد مى‌شود، و تكيه‌گاه انسان در حل مشكلات است.

اين واژه هنگامى كه به عنوان وصف خداوند به كار رود به گفته مرحوم صدوق در كتاب توحيد به معناى كسى است كه حافظ و نگاهبان ما و تكيه‌گاه مورد اعتماد و التجاى ما و همه موجودات عالم است. [٣]

و به گفته مرحوم كفعمى در مصباح به معناى كسى است كه تمام امور ما به او موكول شده‌ [٤] و اين‌كه بعضى در تفسير آن تنها سخن از كفالت رزق و روزى به ميان آورده‌اند در واقع از قبيل بيان يك مصداق است، و گرنه محدود به رزق و روزى نيست.

زبيدى در تاج العروس در شرح قاموس مى‌گويد: توكل اظهار عجز و اتّكاء به ديگرى است، اين از نظر عرف لغت، و امّا نزد اهل حقيقت، اعتماد به آنچه نزد خدا است و يأس از آنچه در دست مردم است مى‌باشد، متوكل بر خدا به كسى‌

[١]. مجمع البيان، جلد ٣، صفحه ٨٤، ذيل آيه ٨٥ سوره نساء.

[٢]. مقاييس اللّغه، مفردات و لسان العرب.

[٣]. توحيد صدوق، صفحه ٢١٥.

[٤]. مصباح، صفحه ٣٢٦.