پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٨٩ - ٣ بىمحل است و در همهجا است

او است، و مسأله قبله براى تمركز توجّه مؤمنان مى‌باشد، نه اين‌كه خداوند محل و جهت خاصى كه همان محل و جهت قبله است داشته باشد، وجود او چنان وسيع و گسترده است كه همه‌جا حاضر و ناظر مى‌باشد، و در عين حال محل و مكانى براى او نيست!

البتّه منظور از مشرق و «مغرب» در آيه فوق خصوص اين دو جهت جغرافيائى نيست، بلكه اين تعبير معمولًا كنايه از تمام جهان است، و لذا هنگامى كه مى‌خواهيم بگوئيم دشمنان على عليه السلام در اخفاى فضائلش كوشيدند، و دوستانش نيز از ترس دشمنان آن را مخفى ساختند، در عين حال فضائل او جهان را پر كرده است، مى‌گوييم: فضايل او شرق و غرب عالم را فرا گرفته!

به هر حال اين تعبير كه به «هر سو رو كنيد خدا آنجا است» تعبير زنده و روشن و جالبى براى «لامكان» بودن خدا است، زيرا همه جا بودن، يا به اين است كه موجودى داراى ابعاد وسيع و اجزاء زيادى باشد و فضا را پر كند و هر جزيى از او در سويى قرار گرفته باشد، و مى‌دانيم چنين چيزى درباره خداوند محال است، چرا كه او اجزاء ندارد بعلاوه قرآن مى‌گويد: خداوند در آنجا است، نه اين‌كه جزيى از وجود خدا در آنجا است (دقّت كنيد)

و يا به اين است كه مكانى نداشته باشد، يعنى مافوق زمان و مكان باشد، و طبعاً چنين چيزى، همه مكان‌ها و زمان‌ها براى او يكسان است و دور و نزديك و بعيد براى او مفهومى ندارد.

اين نكته نيز قابل توجّه است كه تعبير به «وجه اللَّه» در قرآن مجيد به معناى‌