پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٣ - راه پرفراز و پرنشيب!

شكنجه و مجازات است، در واقع كسى كه مرتكب چنين عملى مى‌شود مى‌خواهد به ديگران بفهماند كه اگر شما هم چنين كنيد مجازاتى مثل اين شخص خواهيد داشت، و لذا «مَثُلات» به معناى عقوبت‌ها آمده است، عقوبت‌هايى كه عبرتى براى ديگران مى‌شود تا مرتكب اعمالى «مثل» اعمال گذشتگان نشوند. [١]

به اين ترتيب ملاحظه مى‌كنيم كه يك ريشه لغت به مناسبت‌هاى مختلفى در مفاهيم بسيار متنوع جديدى به كار مى‌رود، و تدريجاً از اصل خود فاصله مى‌گيرد، به طورى كه معانى كاملًا مختلفى را شامل مى‌شود، در حالى كه ريشه همه يكى است.

* «كُفْو» به معناى شباهت در قدر و مقام است، و «مكافات» نيز از همين معناى گرفته شده، چون به معناى مساوات و مقابله به مثل است، «اكْفاءْ» به معناى‌وارونه كردن ظرف مى‌آيد گوئى ظاهر و باطن آن را يكى مى‌كنند.

در مقائيس اللغه آمده است كه اين واژه دو معنا دارد، گاه به معناى مساوات ميان دو چيز مى‌آيد، و گاه به معناى تمايل و انحراف در حالى كه راغب در مفردات هر دو را به يك معنا بازگردانده كه در بالا اشاره شد.

* صفت از ماده وصف است كه در اصل به معناى ذكر خوبى‌ها و زيبائى‌هاى چيزى است، و واژه وصف به آن حالت اطلاق مى‌شود.

سپس به معناى گسترده‌ترى به هرگونه توصيف خوب و بد اطلاق شده است.

[١]. مفردات راغب، مقاييس اللّغه، لسان العرب، و مجمع‌البحرين.