پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٨٢ - اگر تمام درختان قلم شوند

كلمه «البحر» با توجه به اين‌كه الف و لام در آن در اينگونه موارد براى عموم است تمام درياهاى روى زمين را شامل مى‌شود، از اين گذشته با توجّه به اين‌كه تمام درياهاى روى زمين به هم متصل است يك دريا محسوب مى‌شود و مى‌توان واژه مفرد را در آن به كار برد.

بنابراين تعبير به «سَبْعةُ ابْحُر» اشاره به اين است كه هفت برابر تمام اين درياهاى موجود بر آن افزوده شود.

منظور از «كلمات اللَّه» كلمات علم خداوند، يا به تعبير ديگر موجوداتى است كه علم خداوند به آنها تعلّق گرفته، و از آنجا كه علم او نامتناهى است و تمام درياها و درختان متناهى هستند مسلماً قادر به رقم زدن آن علوم نخواهند بود.

جالب اين‌كه‌ «شجرة» به صورت مفرد و «اقلام» به صورت جمع ذكر شده تا اشاره باشد به قلم‌هاى زيادى كه از ساقه و شاخه يك درخت مى‌توان ساخت.

گرچه درباره عدد هفت در اينجا دو احتمال وجود دارد: تعداد و تكثير ولى ظاهر اين است كه منظور همان عدد تكثير است، و مفهوم آن اين است كه هر قدر درياهاى ديگرى نيز بر آن افزوده شود باز هم كلمات اللَّه پايان نمى‌گيرد.

جمله آخر آيه نيز تأكيدى است بر همين مسأله، چرا كه عزت خداوند به معناى قدرت بى‌نهايت او در امر خلقت و آفرينش است و حكمت او نيز تأكيدى است بر علم او به اسرار و دقايق موجودات عالم.

آخرين سخن در مورد آيه مورد بحث اين‌كه در شأن نزول آن چنين نقل كرده‌اند كه بعضى از يهود گفتند: خداوند همه چيز را در تورات ذكر كرده و