پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٢٨ - قرآن و مصائب خود ساخته

آنان آنچه را در (وجود) خودشان است تغيير دهند». [١]

و در جاى ديگر همين مطلب را با تصريح به عنوان «نعمت» بيان كرده، مى‌فرمايد: ذلِكَ بِأَنَّ اللَّهَ لَمْ يَكُ مُغَيِّراً نِعْمَةً انْعَمَها عَلى‌ قَوْمٍ حَتّى يُغَيِّروُا ما بِانْفُسِهِمْ‌: «اين، بخاطر آن است كه خداوند، هيچ نعمتى را كه به گروهى داده، تغيير نمى دهد؛ مگر آن كه آنها خودشان را تغيير دهند». [٢]

به تعبير روشن‌تر فيض و رحمت الهى عام و گسترده است، ولى به تناسب شايستگى‌ها و لياقت‌ها در ميان مردم تقسيم مى‌شود، اگر از نعمت‌ها استفاده صحيح كنند دائمى و جاودانى مى‌شود، و اگر وسيله طغيان و ظلم و بيدادگرى و غرور و ناسپاسى شود، نعمت‌ها جاى خود را به بلاها مى‌دهد، اينها همه تأكيدى است بر خود ساخته بودن بسيارى از مصائب.

٤. در مورد ديگر ضمن بيان كم ظرفيت بودن مردم، اشاره لطيفى به رابطه ميان مصائب و اعمال مردم كرده مى‌فرمايد: وَإِذَا أَذَقْنَا النَّاسَ رَحْمَةً فَرِحُوا بِهَا وَإِنْ تُصِبْهُمْ سَيِّئَةٌ بِمَا قَدَّمَتْ أَيْدِيهِمْ إِذَا هُمْ يَقْنَطُونَ‌: «و هنگامى كه رحمتى به مردم بچشانيم، از آن شاد مى شوند؛ و هر گاه رنج و مصيبتى بخاطر اعمالى كه انجام داده اند به آنان رسد، ناگهان مأيوس مى شوند» [٣]

گرچه بسيارى از مفسّران اين گونه آيات را اشاره به عذاب‌هاى الهى دانسته‌اند، ولى ظاهر آيات قط نز از پيش داورى‌ها اين است كه مصائب نتيجه‌

[١]. سوره رعد، آيه ١١.

[٢]. سوره انفال، آيه ٥٣.

[٣]. سوره روم، آيه ٣٦.