پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٨٢ - ٣ دو يادآورى لازم

نمى‌كند، و به اين وسيله پايه‌هاى شرع مستحكم، و معجزه دليلى بر نبوّت، و وحى دليلى بر بيان واقعيت‌ها خواهد بود.

٣. دو يادآورى لازم‌

١. افعال انسانى بر سر گونه است:

قسمتى از آنها درك حسن و قبحشان براى همه روشن است، و به اصطلاح از مستقلات عقليه مى‌باشد، و با تغيير شرايط و ظروف نيز تغيير نمى‌كند (مانند حسن احسان و قبح ظلم)

بخش ديگر افعالى است كه حسن و قبح آن را همگان درك مى‌كنند، ولى شرايط و ظروف مختلف در آن اثر مى‌گذارد، مثلًا مى‌گوئيم راستگويى خوب است، و دروغ قبيح، در حالى كه مى‌دانيم در بعضى از شرايط دروغ مصلحت‌آميز براى حفظ اهداف مهم‌تر و عالى‌تر- مانند اصلاح دادن دو گروه متخاصم- قبيح نيست، و به عكس آن راستگويى كه منشأ فساد و خونريزى و اختلاف گردد زشت و قبيح است.

قسم سوم افعالى است كه حسن و قبح آن جنبه ضرورى ندارد؛ بلكه نظرى است بعضى آن را خوب و بعضى آن را بد، و يا اصلًا در تشخيص حسن و قبح آن ساكتند، در اين گونه موارد راهى جز توسل به دامان وحى نيست.

با توجّه به اقسام سه گانه فوق پاسخ بسيارى از اشتباهات كه در زمينه مسأله حسن و قبح دامان گروهى را گرفته است روشن مى‌شود (دقّت كنيد).