پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٧٠ - خدا «ظلّام» نيست

از روى اخلاص و نيت پاك در راه خدا داده باشد- پر مى‌كنم! (آرى در آنجا معيار كيفيت عمل است نه كميت). [١]

خدا «ظلّام» نيست‌

در يازدهمين آيه تكيه بر عنوان‌ «ظلّام» كه صيغه مبالغه، و به معناى بسيار ظلم كننده است، شده، مى‌فرمايد: «پروردگارت هرگز به بندگان ستم نمى كند» وَ ما رَبُّكَ بِظَلَّامٍ لِلْعَبيدِ

اين سخن را قرآن بعد از آن مى‌گويد كه خبر مى‌دهد هركس در گرو اعمال خويش است، اگر عمل صالحى انجام دهد به نفع خود انجام داده و اگر عمل بدى بجا آورد به زيان خود بجا آورده است، و اگر مردم گرفتار عواقب شوم مى‌شوند، نتيجه اعمال خودشان است و خداوند ستمى بر آنها روا نداشته است.

نفى صفت «ظلّام» (بسيار ظلم كننده) از خداوند، با اين‌كه او هرگز كوچكترين ظلمى بر كسى روا نمى‌دارد، نكته‌اى دارد بعضى گفته‌اند: منظور اين است كه «كمترين ظلم» از كسى كه عالم به زشتى آن است و هيچ نيازى به آن ندارد، «ظلم عظيم» محسوب مى‌شود. [٢]

بعضى نيز گفته‌اند از آنجا كه بندگان متعدّدند و اعمالشان نيز بسيار است اگر

[١]. تفسير فخر رازى، جلد ٢٢، صفحه ١٧٦.

[٢]. مجمع‌البيان، جلد ٩، صفحه ١٨.