پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٦١ - رحمت واسعه الهى در احاديث اسلامى

ولى معناى دوّم و سوّم، بعيد به نظر مى‌رسد، و از موارد استعمال اين كلمه بر مى‌آيد كه معناى اصلى آن همان دوست داشتن و آرزو كردن است.

ناگفته پيدا است مفهوم محبت در خدا و انسان‌ها متفاوت است، محبت در انسان يكنوع، توجّه قلبى و جاذبه روحى است، در حالى كه خداوند نه قلب دارد و نه روح، بنابراين محبّت در مورد او به معناى انجام كارهايى است كه مايه خير و سعادت بندگان است، و نشانه لطف و عنايت او است.

كسانى كه «ودود» را به معناى اسم مفعولى تفسير كرده‌اند ظاهراً به خاطر اين بوده است كه محبت به معناى اسم فاعلى را در مورد خداوند مناسب نديده‌اند، چرا كه از عوارض موجودات امكانى است.

ولى همان‌گونه كه اشاره شد محبّت هنگامى كه در مورد خداوند به كار مى‌رود به معناى آثار خارجى آن است، و تنها در اينجا نيست كه به سراغ چنين تفسيرى بايد رفت، در بسيارى از اوصاف و افعال الهى، عين اين مطلب وجود دارد، مثلًا مى‌گوئيم خداوند، گنهكاران را غضب مى‌كند، يعنى همچون يك شخص غضبناك با آنها رفتار مى‌نمايد، وگرنه خشم و غضب كه به معناى هيجان و برآشفتگى نفس آدمى است، در مورد خدا هرگز صادق نيست.

به هر حال توجّه به اين وصف از اوصاف خداوند اثر تربيتى فوق‌العاده‌اى- همچون توجّه به ساير اوصاف الهى- دارد، چرا كه محبت خداوند بر بندگان سبب پيدايش محبت بندگان نسبت به او مى‌شود، چون محبت واقعى هرگز، يك طرفه نخواهد بود، و هنگامى كه بندگان محبّت او را در دل بگيرند و به او عشق‌