پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٦٧ - ٢ حقيقت اراده خداوند چيست؟

مى‌باشد؛ و آن همان اراده و اختيار است.

٢. حقيقت اراده خداوند چيست؟

شك نيست كه اراده به مفهومى كه در انسان وجود دارد در خداوند بزرگ راه ندارد؛ زيرا انسان قبلًا چيزى را تصوّر مى‌كند (مثلًا نوشيدن آب را) و بعد فوائد آن را در نظر مى‌گيرد؛ و پس از تصديق به فايده، شوق و اشتياقى به انجام اين كار در او پديد مى‌آيد، و هنگامى كه شوق به مرحله نهايى رسيد فرمان به عضلات صادر مى‌شود، و انسان به سوى انجام كار حركت مى‌كند. [١]

ولى مى‌دانيم هيچ‌يك از اين مفاهيم (تصوّر و تصديق و شوق و فرمان نفس، و حركت عضلات) در مورد خداوند معنا ندارد؛ زيرا اينها همه امورى حادث‌اند پس اراده در او چيست؟

اينجا است كه دانشمندان علم عقائد و فلاسفه اسلامى به سراغ مفهومى رفته‌اند كه با وجود بسيط و خالى از هرگونه تغيير و تبديل الهى سازگار باشد.

اينها گفته‌اند اراده خداوند بر دو گونه است:

١. اراده ذاتى‌

٢. اراده فعلى‌

١. اراده ذاتى خداوند همان علم به نظام اصلح در جهان آفرينش، و خير و

[١]. بعضى از فلاسفه اراده را همان شوق مؤكد مى‌دانند، در حالى‌كه بعضى ديگر علاوه بر شوق مؤكد و حركتى از نفس نيز قائلند، و اراده را همان فعل نفسانى مى‌شمرند (دقّت كنيد).