پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٤١ - تمام افعالش آميخته با حكمت است

به فرمان خدا است كه آنها را عذاب كند يا ببخشد، اضافه مى‌كند: «و خداوند دانا و حكيم است»: وَاللَّهُ عَليمٌ حَكيْمٌ‌.

خداوند عليم است و اين گروه را به خوبى مى‌شناسد، و حكيم است درباره فرد فرد آنها آنچه را كه شايسته است انجام مى‌دهد، در يك‌جا رحمت، و در جاى ديگر عذاب؛ و به اين ترتيب آنها را در ميان خوف و رجاء كه عامل تربيت انسان است نگه مى‌دارد.

در واقع عليم اشاره به شناخت موضوع است و حكيم آگاهى بر حكم. [١]

مسلم است مجازات الهى يا عفو او هيچ‌كدام بى‌حساب نيست، و بر پايه شايستگى‌هاى عملى و اخلاقى و نيّات اشخاص است.

جالب اين‌كه در چند آيه قبل از آن هنگامى كه از گروه ديگرى از كسانى كه گناه را با اطاعت آميخته‌اند سخن مى‌گويد به آنها وعده آمرزش داده و با جمله‌ انَّ اللَّهَ غَفُوْرٌ رَحيمٌ‌ آن را تأكيد مى‌كند كه متناسب با آن است، و به نظر مى‌رسد كه آن آيه درباره كسانى است كه بعد از گناه به زودى توبه كرده و خود را اصلاح نموده‌اند، ولى گروه مورد بحث چنين نبوده‌اند.

در آيات فراوان ديگرى نيز همين واژه عليم و حكيم ديده مى‌شود و همه‌جا رابطه نزديكى با محتواى آيه دارد؛ چرا كه در بسيارى از اين آيات سخن از احكام و قوانين الهى است كه رابطه آن با علم و حكمت خداوند روشن است، و در بعضى سخن از قوانين تكوينى است كه آن نيز بدون علم و حكمت ميسّر

[١]. در تفسير فخررازى، جلد ١٦، صفحه ١٩٢ و تفسير روح المعانى، جلد ١١، صفحه ١٦ اشار كوتاهى به اين مطلب آمده است.