پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٠٥ - ٦ علم خدا در روايات اسلامى

٢. در كلام ديگرى مى‌فرمايد: «عالِمٌ اذْ لا مَعْلُومَ، وَ رَبٌّ اذْ لا مَرْبُوْبَ، وَ قادِرٌ اذْ لا مَقْدُوْرَ»:

«او عالم بود در آن زمانى كه معلومى وجود نداشت، و پروردگار بود در آن زمان كه پرورده‌اى نبود، و قادر و توانا بود در آن زمان كه مقدورى وجود نداشت»! [١]

٣. و در خطبه ديگرى از آن حضرت مى‌خوانيم: «قَدْ عَلِمَ السَّرائِرَ، وَ خَبَرَ الظَّمائِرَ، لَهُ الْاحاطَةُ بِكُلِّ شَى‌ءٍ، وَ الْغَلَبَةُ لِكُلِّ شَى‌ءٍ»:

«به تمام اسرار آگاه است، و از همه ضمائر و نهان‌ها با خبر، به همه چيز احاطه دارد و بر همه چيز غالب است». [٢]

٤. در كافى در باب صفات الذات از امام صادق عليه السلام آمده است كه فرمود: «لَمْ يَزَلِ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ رَبُّنا وَ الْعِلْمُ ذاتُهُ وَ لا مَعْلُوْمَ ... فَلَمّا احْدَثَ الْاشْياءَ وَ كانَ الْمَعْلُومُ، وَقَعَ الْعِلْمُ مِنْهُ عَلَى‌ المَعْلُومِ»:

«خداوند عزّوجل پروردگار ما، پيوسته علم عين ذاتش بود حتّى در آن هنگامى كه معلومى وجود نداشت، و هنگامى كه اشياء را ايجاد كرد و معلوم موجود نشد علم او بر معلوم واقع گشت»! [٣]

ممكن است اين تعبير اشاره به علم اجمالى قبل از حدوث اشياء و علم تفصيلى بعد از آن باشد.

[١]. نهج البلاغه، خطبه ١٥٢.

[٢]. نهج البلاغه، خطبه ٨٦.

[٣]. اصول كافى، جلد ١، صفحه ١٠٧.