تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٧١ - شرح آيات

فايده‌اى در آن روز به ما خواهد رسيد تا آن را حفظ كنيم،/ ٧٤ يا چنين نيست كه بايد به آزاد كردن خود از آنها بپردازيم؛ خداى تعالى مى‌گويد

«وَ قِيلَ لَهُمْ أَيْنَ ما كُنْتُمْ تَعْبُدُونَ‌- و به آنان گفته مى‌شود كه: كجا است آنچه پرستش مى‌كرديد.» [٩٣] «مِنْ دُونِ اللَّهِ هَلْ يَنْصُرُونَكُمْ أَوْ يَنْتَصِرُونَ‌- جز خدا؟ آيا به يارى شما برمى‌خيزند، يا خود پيروز مى‌شوند؟.» هرگز ... نه به يارى كسى مى‌توانند اقدام كنند و نه خود به پيروزى مى‌رسند.

[٩٤] موجهاى پياپى كافران براى افكنده شدن به جهنم كسانى كه گمراه شدند و كسانى كه گمراه كردند فرا مى‌رسد و هيچ كس به يارى آنان بر نمى‌خيزد.

«فَكُبْكِبُوا فِيها هُمْ وَ الْغاوُونَ‌- پس آنان و گمراهان با هم به رو به دوزخ افكنده مى‌شوند.» در حالى كه بعضى بر روى بعضى ديگر فرو مى‌افتند.

چنان مى‌نمايد كه اينان تشكيل يافته از سه گروهند، كه يكى از آنان توده مردم است، و ديگر طاغوتان، و سوم كسانى كه به تأييد اين طاغوتان پرداخته بودند.

در حديثى مأثور از امام باقر- عليه السلام- آمده است كه گفت

«آنان كسانى هستند كه عدل را به زبان توصيف مى‌كنند، و سپس چيز ديگرى مخالف با آن را به جاى آن قرار مى‌دهند». [٢٢] [٩٥] «وَ جُنُودُ إِبْلِيسَ أَجْمَعُونَ‌- و همه سپاهيان ابليس.» اين گروه- چنان معلوم مى‌شود- آن كسانند كه طاغوت را تأييد مى‌كردند، و بنا بر اين كسانى نيز كه به آتش افكنده مى‌شوند به سه گروه تقسيم مى‌شوند: پيروان ابليس از ميان توده مردم، و كسانى از آنان كه به فرمانروايى رسيدند، و كسانى كه همچون سپاهيان ابليس به يارى فرمانروايان پرداختند.