خويشاوندى وجود نداشت، بلكه موسى با عمل و احسان خويش شايستگى اين مقام بلند را پيدا كرده بود، و هر انسانى كه براى ديگران به عمل برخيزد، خدا پاداش نيك به او مى‌دهد، و اين حقيقت را در تاريخ مى‌يابيم، مخصوصا در تاريخ پيامبران، و حتى در زندگى روزانه خود با آن رو به رو مى‌شويم، و چنان است كه بهترين وسيله بندگى انسان نسبت به پروردگارش، و در برابر آن از رحمت بى دريغ او بهره‌مند شدن، احسان و نيكوكارى نسبت به مردمان است.

اين آيه را در بسيارى از جاهاى قرآن مى‌يابيم، چنان كه در سوره يوسف خداى تعالى گفته است وَ لَمَّا بَلَغَ أَشُدَّهُ آتَيْناهُ حُكْماً وَ عِلْماً وَ كَذلِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ‌ و ما خود مى‌توانيم اين حقيقت را از راه تجربه دريابيم: به مردمان نيكى كنيم و سپس منتظر آن بمانيم كه خدا چگونه با ما معامله مى‌كند. صدقه دادن بر عمر مى‌افزايد، و بلا را دور مى‌كند، و بر مال شخص مى‌افزايد، حتى اگر صدقه عبارت از دور كردن چيزى مزاحم از سر راه آمد و شد مردم بوده باشد، يا دست كور يا كودكى را گرفتن و او را از يك طرف خيابان به طرف ديگر رساندن، چه در صدقه شرط نيست كه حتما مال و پول بوده باشد.

هر خدمتى كه انسان براى ديگران انجام دهد، به سرعت پاداش و جزاى آن را دريافت خواهد كرد، تا چه رسد به اين كه سراسر زندگى خود را وقف به آن كرده باشد كه خير و صلاح مردمان را فراهم آورد. پيامبران در مصالح و منافع شخصى خويش در دنيا نمى‌انديشند، بلكه درباره خير مردم و مصلحت رسالتى مى‌انديشند كه خود حامل آنند، و در سيره پيامبر اكرم ما محمد (ص) آمده است كه: چون هنگام وفات وى فرا رسيد، و ملك الموت براى گرفتن جان او به نزد وى آمد، از ملك الموت پرسيد كه: آيا امت من در اين حادثه آزارى مى‌بينند، و او پاسخ داد كه: آرى، ولى خدا به من فرمان داده است كه روح تو را به آسانترين شكل آن از بدنت جدا كنم، و رسول خدا (ص) به او گفت

/ ٢٧٦ «بر من سخت بگير و نسبت به امتم از سختى بكاه».

و اين سنّت پيامبران است كه مى‌بايستى روش همه كسانى باشد كه در