تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٧٨ - زمينه كلى سوره نام سوره

اجتماعى باطلى بوده است كه نادرستى و بطلانشان در آخرت آشكار مى‌شود، و در آن كافرانى كه بتان را محور تجمع خود گرفته بودند، يكديگر را لعنت مى‌كند.

/ ٤٠٣ در آيات (٣٦- ٤٠) كه در آنها داستانهاى عده‌اى از فرستادگان بزرگوار خدا به اختصار بيان شده، و خلاصه گفتار در سرنوشت تكذيب كنندگان ايشان آمده، از سنتهاى الاهى جريان يافته در آنان ياد مى‌شود- سنت انذار و سنت رفض و طرد و سنت عذاب هلاك كننده- تا مگر ما به ميانجيگرى آن داستانها به حقايق بزرگ معرفت پيدا كنيم و مخصوصا از آنچه به جهاد در راه خدا پيوستگى پيدا مى‌كند با خبر شويم.

پس از آن مستقيما به آيتى مى‌رسيم كه سوره به نام آن خوانده شده، و شايد مهمترين بصيرتهاى سوره يا خلاصه همه بينشهاى آن را شامل باشد، و آن اين است كه علاقه‌ها و دلبستگيهاى شرك آميز در بطلان آنها، و اعتماد داشتن اصحاب آن به آنها، و اعتماد كردنشان بر آنها عنكبوتى است كه براى خود خانه‌اى برگزيده در صورتى كه سست‌ترين خانه‌ها خانه عنكبوت است.

چه صاحب كرامت است اين آيه، و چه بصيرتهاى بزرگى در آن نهفته است، و ما كه به مبارزه با مستكبران و مترفان پرداخته‌ايم، چه بسيار به انديشيدن درباره آن نيازمنديم! واقعيت آن مشركان را براى ما بيان مى‌كند، و اين كه آن را از سست‌ترين خانه‌ها است، و گردباد بى ايمانى به فرمان خدا آن را از جاى برخواهد كند.

چرا آنان چنين‌اند؟ بدان جهت كه بناى آفرينش بر اساس حق است، اما بناى آنان از بافت باطل عنكبوت است، و از خلال اين بينش، ذكر و يادآورى قرآن حكيم ما را از حقيقت دنيا آگاه مى‌سازد، و چنان است كه اگر آن را بشناسيم مصيبتهاى آن را به آسانى تحمل مى‌كنيم، و زر و زيور آن را كوچك مى‌شماريم، و از مكر آن حذر و پرهيز مى‌كنيم، و پوشش فريبنده از برابر چشمان ما برداشته مى‌شود.

آن برنامه كه سبب شناخته شدن حقيقت و دنيا براى ما مى‌شود، و بر اثر پيروى از آن به چالش و مبارزه با آزمايشهايى مى‌شويم كه در معرض آنها قرار