تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٩٥ - رهنمودهايى از آيات

/ ٤٢١

هر آينه خدا مؤمنان و منافقان را مى‌شناسد

رهنمودهايى از آيات

همچون تأكيدى بر آزمايش ايمان به توسط خدا، آيات اين درس اين مطلب را به ياد ما مى‌آورند كه ايمان، پيش از آن كه شعارى باشد در دل است و ملكه‌اى نفسانى، و بعضى از كسان كه ادعاى ايمان مى‌كنند، در آن هنگام كه در راه خدا در معرض آزمايش ايمانى قرار مى‌گيرند، در برابر فتنه‌ها سقوط مى‌كنند و از ايمان خود دست مى‌كشند، و خداوند متعال كه اين كار زشت ايشان را نمى‌پسندد، به آنان مى‌گويد: اين عذاب ساده كه چيزى بيش از يك فتنه و آزمايش نيست، برابر با آن عذاب دايمى سخت نخواهد بود كه انتظار شما را مى‌كشد.

در تعبير قرآن ميان فتنه و عذاب تفاوت وجود دارد، و از لفظ فتنه محدوديت زمانى و مكانى آن نسبت به فرد و جماعت بر ما الهام مى‌شود، و هدف آن چيزى جز آزمايش انسان از لحاظ ايمان وى نيست، ولى عذاب نتيجه اين آزمايش است، و در آن هنگام كه شخص وارد تالار امتحان مى‌شود، جز مدتى اندك در آن‌جا درنگ نمى‌كند و از آنجا به خانه خود مى‌رود، و نتيجه اين مدتهاى كوچك امتحانها پس از آن با وى دوام پيدا مى‌كند و بسا هست كه سالها طول مى‌كشد/ ٤٢٢ و بنا بر اين فتنه با وجود محدود بودن آن از لحاظ دوام و استمرار برابر با عذاب است و در دعايى چنين آمده است

«پروردگارا! تو از ضعف و ناتوانى من درباره اندكى بلاى دنيا و عقوبتهاى آن، و آنچه از ناراحتيها كه نصيب اهل آن مى‌شود، آگاهى، در صورتى‌