تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٤٦١

و مشكل آدمى در آن است كه/ ٤٨٨ همين تمتع زودگذر را مى‌خواهد هدف خود در زندگى قرار دهد، و اين اعتقاد برخاسته از كفر ورزيدن نسبت به ارزشها و غيب و روح است، و اين كاميابى از چند ثانيه تجاوز نمى‌كند، كه شخص در آن يك خوشبختى موهوم احساس مى‌كند، ولى اين را نمى‌داند كه بر پشت خود بار سنگينى از گناه و وزر و بد عاقبتى را حمل مى‌كند، و به همين جهت در دعا آمده است

«خدايا! به تو پناه مى‌برم از گناهانى كه لذتهاى آنها از ميان رفته و نتايج بد آنها بر جاى مانده است».

و كافران در روز قيامت از اين خطر بزرگ آگاه خواهند شد، در آن هنگام كه بهره‌مندى و تمتع را از چار چوب سالم آن بيرون مى‌آوردند، و از مضمون برتر آن جدايش مى‌كردند، و آن را به صورت اعمالى مخصوص جانوران درمى‌آوردند كه انسان را به حضيض پستى و بدبختى و شتاب پايين مى‌برد.

[٦٧] «أَ وَ لَمْ يَرَوْا أَنَّا جَعَلْنا حَرَماً آمِناً وَ يُتَخَطَّفُ النَّاسُ مِنْ حَوْلِهِمْ‌- آيا نديده‌اند كه ما حرمى امن پديد آورديم و مردمان از پيرامون ايشان ربوده مى‌شوند؟» يكى از مميزات قرآن آن است كه مثالها را از زندگى واقعى استخراج مى‌كند نه از وهم و خيال، و جزيره العرب در سراسر تاريخ صحنه گسترده‌اى براى غارت و حمله و پايمال كردن حقوق و آبروريزى به شمار مى‌رفته و هيچ كس براى خود احساس ايمنى نمى‌كرده است، و نيز براى مال و عرض و حتى دين خود چنين بوده است، و شعار اعراب در آن شمشير و دثار آنان ترس و هراس بود، پس خداوند بر ايشان با نعمت امنيت و آسايش و سيرى منت نهاد، و برنامه خويش را براى نظم بخشيدن به پيوندهاى اجتماعى و سياسى و اقتصادى بر اساس دادگرى و آزادى و تكامل و اصول ديگر انسانى كه خردمندان را در آن اختلافى نيست، و با افزايش خواستها و هدفهاى انسان اختلاف پيدا نمى‌كند، بر ايشان فرو فرستاد.

«أَ فَبِالْباطِلِ يُؤْمِنُونَ وَ بِنِعْمَةِ اللَّهِ يَكْفُرُونَ‌- آيا (روا است) كه به باطل ايمان آورند و به نعمت خدا كفران و ناسپاسى كنند؟!»