تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٨٠ - زمينه كلى سوره نام سوره

به آنان مى‌آموزد كه چگونه درباره رسالت به مجادله برخيزند، ولى درباره فشارهايى كه در برابر آنها قرار مى‌گيرند چه بايد بكنند؟ پروردگارمان مى‌گويد: علاج آن هجرت كردن به سرزمين پر وسعت خدا است، و توجه كردن به اين امر كه مرگ براى همه كس مقدر شده است، و آنچه اهميت دارد عاقبت نيك است كه با آن خداوند متعال صالحان را در باغهايى به پاداش اعمالشان جايگزين مى‌سازد، و بر ما است كه در برابر بلا بردبار باشيم و در سختيها بردبارى كنيم تا شايستگى آن باغها را داشته باشيم.

روزيها به دست خدا است، و مجاهد از آن نمى‌ترسد كه به سبب هجرت روزيش قطع شود، يا براى امر به معروف و نهى از منكر كردن چنين اتفاقى بيفتد. و قرآن در اين خصوص به تفصيل سخن مى‌گويد، و بيان مى‌كند كه خدا/ ٤٠٥ براى هر كه خواهد روزى او را گسترش مى‌دهد يا از گستردگى آن مى‌كاهد، و او است كه آب را از آسمان فرو مى‌ريزد و زمين را پس از مرگ آن بار ديگر زنده مى‌كند.

براى آن كه نفوس مجاهدان آرامش و اطمينان پيدا كند، قرآن حقيقت دنيا را براى آنان آشكار مى‌سازد كه همه لهو و لعب است و زندگى حقيقى به جهان ديگر اختصاص دارد.

علاقه‌ها و پيوندهاى مشركان باطل است، بدان دليل كه در سختى سودى براى آنان ندارد، و در آن هنگام كه امواج دريا آنان را در ميان مى‌گيرد و نزديك است كه آنان را ببلعد، خالصانه رو به او مى‌كنند، ولى پس از آن به خدا شرك مى‌ورزند و كفران نعمت مى‌كنند و هر چه بيشتر به كاميابى از خوشيهاى زوال پذيرى مى‌پردازند كه هر چه زودتر از اندازه زيان خويش به سبب اين كاميابيها آگاه خواهند شد.

سپس خدا مى‌گويد كه آنان به باطل ايمان دارند، و كفران نعمت خدا را مى‌كنند- و رسالت بزرگترين نعمت است- پس چرا از اين حكم الاهى عبرت نمى‌گيرند كه صلح و سلام را در مكه براى ايشان تأمين كرده است، در حالى كه مردمان را از پيرامون ايشان مى‌ربايند.