تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٠٧ - رهنمودهايى از آيات

/ ٢٢٢

اللَّه بزرگتر از آن است كه بدان شرك مى‌ورزيد

رهنمودهايى از آيات

در اين آيات خلاصه عبرتهايى را مشاهده مى‌كنيم كه از داستانهاى سوره براى ما پيدا شد، و آن يادآورى حق است، پس در بخش اول خدا خود را به ياد ما مى‌آورد، در صورتى كه در بخش ديگر روز قيامت را به ياد ما مى‌آورد، و براى آن كه به شناخت حقايق دست يابيم، تنها اين بسنده نيست كه عقلهاى ما برانگيخته شود، بلكه انگيختن و جدان نيز ضرورت دارد، زيرا كه عقل گاهگاه به سبب غفلت و خودسرى محجوب مى‌شود، ولى چون و جدان در اهتزاز باشد، حجابها فرو مى‌افتد و انسان به پروردگار خويش باز مى‌گردد، و به همين جهت بر ما لازم است كه در هنگام تلاوت آيات ذكر حكيم با آن به صورت نفسانى همكارى داشته باشيم تا به معرفت راستين حق دست يابيم، و در عين حال نيز واجب است كه اين همه را بر عقل عرضه كنيم، چه درست پنداشتن هر انديشه بدون عرضه كردن آن بر عقل خطا است، و آن كس كه بدون بازگشت به عقل تسليم به امرى شود، در واقع به باطل تسليم شده است، و همچنين بر انسان واجب است كه عقل و و جدان خويش را در هر قضيه به كار برانگيزد تا از حق و باطل آن آگاه شود؛ و مقصود از و جدان جنبه‌هاى نيك نفس آدمى است كه او- مثلا- كسى را كه به وى نيكى كند دوست مى‌دارد، و از كسى كه بزرگ است و سود و زيان وى به دست او است مى‌هراسد،/ ٢٢٣ پس در آن هنگام كه خدا را مى‌پرستيم، بدان سبب است كه در او مصدر بزرگى و نيرومندى را مى‌يابيم، و او را براى انس گرفتن خودمان به وى كافى‌