تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٤٢ - رهنمودهايى از آيات

وَ نَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً وَ نَجْعَلَهُمُ الْوارِثِينَ‌- و اراده ما بر آن است كه بر كسانى كه در زمين ضعيف و ناچيز نگاه داشته شده‌اند، منت نهيم و آنان را پيشوايان و ميراث برندگان قرار دهيم»، ولى آيا چگونه اين اراده صورت اتمام پيدا مى‌كند؟ آيا اراده پيروز شدن حق بر باطل با يك حركت جهانى برخاسته از ستارگان صورت پذير مى‌شود؟ يا با همه‌گير شدن يك بيمارى كشنده در صفهاى مستكبران؟

شايد از اين راه وقوع پيدا كند، ولى بيشتر چنان است كه اراده پيروز شدن حق بر باطل كه اراده خدا است، تنها از طريق عوامل غيبى تحقق پيدا نمى‌كند، بلكه به دست خود مؤمنان صورت مى‌گيرد، و پيش از آن به توسط دستگاه رهبرى و امام و پيشواى ايشان، و به همين جهت مشاهده مى‌كنيم كه سياق قرآنى به محض آن كه از اراده اعلاى خدا در پيروزى با ما سخن مى‌گويد، به اين مطلب اشاره مى‌كند كه اراده خدا جز به تربيت يك پيشواى رسالى تحقق پيدا نمى‌كند/ ٢٥٩ و به همين جهت مى‌گويد: «وَ أَوْحَيْنا إِلى‌ أُمِّ مُوسى‌- و به مادر موسى وحى كرديم».

هنگامى كه پروردگارمان اراده آن كرد تا بنى اسراييل را از زير سلطه و هيمنه فرعون خارج كند، يك پيشوا و رهبر مكتبى آفريد، و او را در دوران كودكى تربيت كرد، و مراحل پيروزى پس از آن كه پيام خدا به مادر موسى رسيد تا نوزاد خويش را در دريا افكند، پياپى صورت گرفت، و آب صندوق حامل موسى را به كنار قصر فرعون رسانيد، و على رغم آهنگ فرعون براى كشتن هر نوزاد پسر بنى اسراييل، بنا بر خواست خدا چنان شد كه موسى در كاخ فرعون بزرگ شود، و سنتهاى الاهى پياپى چنان پيشرفت كرد تا خدا فرعون و نظام او را نابود ساخت.

موسى (ع) تجلى كريمى از اراده خدا است، و او مركز تحقق قضاى الاهى در آن جامعه فرعونى بود، تا چنان شود كه عدالت الاهى غيبى متجلى شود، و اين سوره نيز همچون بسيارى از سوره‌هاى ديگر قرآن در اين باره تأكيد مى‌كند كه اين قضا به ميانجيگرى دو امر تحقق پيدا مى‌كند: كه يكى از آنها عمل مردم است، و ديگرى اراده خدا، و از يك طرف مشاهده مى‌كنيم كه موسى زمام مبادرت و ابتكار را به دست مى‌گيرد تا شورندگان عليه فرعون و سرسپردگان او به پيشروى نايل شوند،