تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣١٨ - شرح آيات

[٥٣] «وَ إِذا يُتْلى‌ عَلَيْهِمْ قالُوا آمَنَّا بِهِ إِنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّنا إِنَّا كُنَّا مِنْ قَبْلِهِ مُسْلِمِينَ‌- و هر گاه (قرآن) بر ايشان خوانده شود، مى‌گويند كه: به آن ايمان آورديم زيرا كه حق و از پروردگار ما است، و ما پيش از آن از اسلام آورندگان و تسليم شدگان به آن بوده‌ايم.» [٥٤] و خداوند اجر اين گونه كسان را دو برابر مى‌دهد

«أُولئِكَ يُؤْتَوْنَ أَجْرَهُمْ مَرَّتَيْنِ‌- به اين گونه كسان مزد و پاداشى دوباره داده مى‌شود.» يك بار براى ايمان آوردنشان به اين كتاب كه كامل كننده رسالتهاى پيش از آن است، و بار ديگر براى آن كه به كتاب نازل شده بر خود ايشان ايمان آورده‌اند، و در برابر آن شكيبايى نشان دادند، و آنها را همچون عالمان بدشان تحريف نكردند، و در مقابل فشار قدرت و ثروت سر تسليم فرود نياوردند.

«بِما صَبَرُوا- به سبب شكيبايى و صبرى كه نشان دادند.» بر آزارى كه از ايمان آوردن به كتاب بر ايشان رسيد، و شايد بزرگترين پاداشى كه خداوند به ايشان خواهد داد، در برابر بردبارى آنان در ايام فترت بوده باشد كه گردنكشان و طاغيان استيلا پيدا كردند، و مردمان منحرف شدند، و جز بازمانده مستضعفى از مؤمنان باقى نماند كه فرمان به شكيبايى يافتند و به عمل كردن به پرهيزگارى و تقوى، و پاسخ دادن به رنج و آزار كفار و منحرفان با سعه صدر و حسن خلق و بخشندگى و وارد نشدن در مجادله بى حاصل با كسانى كه از دين خدا منحرف شده بودند.

/ ٣٤٠ بنا بر اين معنى صبر عبارت از چيزى خواهد بود كه سياق پس از اين به بيان آن خواهد پرداخت، و اين آيات براى بيان روش عمل مؤمنان در دوران تقيه و پرهيز است كه در صبر و گذشت و انفاق و دورى گزيدن از لغو جاهلان خلاصه مى‌شود.

«وَ يَدْرَؤُنَ بِالْحَسَنَةِ السَّيِّئَةَ- و با نيكوكارى بدى را از خود دور مى‌كردند.» پيشتر گفتيم كه ستمكار بر زيان عقل خود از هواى نفس خويش پيروى‌