تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٤٠ - رهنمودهايى از آيات

مى‌كند و «هدى و بشرى للمؤمنين» است، و سپس به ما فرمان مى‌دهد كه به انجام دادن كارهاى واجبى همچون گزاردن نماز و اداى زكات بپردازيم.

ولى چرا گروهى از مردم به قرآن ايمان نمى‌آورند و به دستورهاى آن عمل نمى‌كنند؟ بدان سبب كه كارهاى پيشتر آنان- از قبيل جرمها و فسق و فجورها و گمراهى- كه به اختيار خود كسب كرده‌اند به صورت حجابى ميان ايشان و حقيقت درمى‌آيد، و دشوارى حقيقى در آن هنگام پيش مى‌آيد كه اين اعمال صورت عادت پيدا كرده باشد، چه حجاب عادت از محكمترين حجابها و دشوارترين آنها در برابر انسان است، و آن كس كه بر عادت و سوابق فكرى خويش پيروز شود، به آسانى از شر حجابها و دشواريهاى ديگر رهايى پيدا مى‌كند، ولى دريدن اين حجاب از دشوارترين كارها براى بشر است.

در آن هنگام كه اين آيات به وجود اين حجاب اشاره مى‌كند، آشكار مى‌شود كه اين يك سنّت جهانى است كه خدا آن را در زندگى قرار داده، پس آن كس كه به گزاردن نماز آغاز مى‌كند، از دشوارى آن رفته رفته كاسته مى‌شود و سرانجام نسبت به آن انس پيدا مى‌كند، ولى در آن هنگام كه انسان به انجام دادن يك فاحشه يعنى يك كار زشت اقدام مى‌كند، در آغاز نسبت به آن وحشت دارد و گرفتار سرزنش ضمير مى‌شود، ولى اگر پياپى به تكرار آن بپردازد، آن نيز براى وى حكم عادتى را پيدا مى‌كند و در هنگام پرداختن به آن ديگر گرفتار ملامت ضمير و و جدان نمى‌شود، و مثالى براى اين طرز تفكر عادى شدن جرم و گناه در نظر طاغوتان آن است كه نخستين بارى كه به كشتن كسى يا فرمان دادن به اين كار مى‌پردازند، اين كار در نظرشان دشوار مى‌نمايد، ولى چون تكرار پيدا كند، به جايى مى‌رسد كه به گفته يكى از ايشان: «اگر بر فرمانروايى خويش باقى بمانم، كشتن دو ثلث از مردم كشورم براى من زيانى ندارد» و او در انجام دادن چنين عملى هيچ زشتى مشاهده نمى‌كند بلكه به آن مأنوس مى‌شود، و اين نيز يكى از سنتهاى الاهى است كه شيطان به آراستن عمل انسان در نظر او بپردازد.

/ ١٥٢ انسان شجاع و دلاور حقيقى آن كس است كه بر نفس خويش و هواها و