معرّف، معرّف، قضيه، قياس، محمول، موضوع، كه سروكار منطق با آنهاست، همه از معقولات ثانيه منطقى هستند و نيز مفاهيمى مانند علت، معلول، امكان، امتناع، ضرورت، حدوث، قدم، جوهر، عرض، وحدت، كثرت، بالفعل، بالقوه، وجود، عدم، تساوى، نسبت، كه سروكار فلسفه با آنهاست، معقولات ثانيه فلسفى هستند.

دسته اوّل از اين مفاهيم، يعنى معقولات ثانيه منطقى، هميشه صفت ساير مفاهيم‌اند نه صفت اشياء خارجى اما مفاهيم دسته دوم، يعنى معقولات ثانيه فلسفى، هميشه صفت اشياء خارجى‌اند نه صفت مفاهيم؛ مثلا، مفهوم انسان كلى است، ذاتى است، نوع است اما خود انسان در خارج نه متصف به كليت مى‌شود نه متصف به جزئيت، نه متصف به نوعيت و نه متصف به هيچيك از معقولات ثانيه منطقى ديگر و مثلا آتش خارجى است كه هم علت است (براى حرارت خارجى)، هم ممكن است، هم حادث، هم جوهر، هم واحد، هم بالفعل نه مفهوم آتش و نيز واقعيت خارجى حرارت است كه هم معلول است (براى آتش خارجى)، هم ممكن است هم حادث هم عرض هم واحد هم بالفعل نه مفهوم حرارت. مفهوم آتش يا مفهوم حرارت هيچكدام علت يا معلول براى همديگر نيستند. پس معقولات ثانيه منطقى صفات و احكام مفاهيم هستند و معقولات ثانيه فلسفى صفات و احكام اشياء خارجى. به زبان فلسفى، ظرف اتصاف و صدق معقولات ثانيه منطقى ذهن است و ظرف اتصاف و صدق معقولات ثانيه فلسفى خارج است؛ به عبارت ديگر، اشيا در ذهن متصف به معقولات ثانيه منطقى مى‌شوند و در خارج متصف به معقولات ثانيه فلسفى. پس معقولات ثانيه همگى صفات و احكام ساير اشيايند، منتها بعضى صفات اشيايند در ذهن و پاره‌اى صفات اشيا در خارج.

اكنون نكته مهم اين است كه اين صفات از خود وجود و واقعيتى ندارند، بلكه وجود و واقعيت آنها همان وجود و واقعيت موصوف آنهاست، برخلاف ساير صفات كه از خود وجودى، علاوه بر وجود موصوف خود، دارند. براى روشن شدن اين نكته، به ذكر دو مثال مى‌پردازيم.

وحدت، كه از معقولات ثانيه فلسفى است، يكى از صفات اشياء خارجى است و نيز سفيدى هم، كه از معقولات اولى است، از ديگر صفات اشياء خارجى است. ما درباره انسان خارجى هم مى‌گوئيم: «سفيد است» هم مى‌گوئيم: «واحد است.» پس سفيدى و وحدت، هردو، صفت انسان‌اند در خارج اما تفاوت آنها در اين است كه سفيدى خود وجودى دارد غير از