براى روشن شدن مفاد مقدمه دوم و سوم و نيز اثبات آنها بايد ابتدا درباره اصل «استحاله ترجّح بلا مرجّح»، كه بديهى اولى است، و ارتباط آن با سؤال لم توضيح دهيم. معناى اين اصل اين است كه اگر نسبت دو چيز به شى‌ء ثالثى يكسان باشد، محال است، خودبخود و بدون دخالت شى‌ء چهارمى يكى از آن دو بر ديگرى ترجيح يابد؛ يعنى، شى‌ء به آن متصف شود و به ديگرى نشود. به تعبير ديگر، محال است موازنه دو نسبت خودبخود از بين برود. پس اگر ديديم نسبتى تغيير كرده و موازنه به هم خورده، حتما امر چهارمى- غير از دو امر منسوب و منسوب اليه- دخالت كرده است. اين امر چهارم همان چيزى است كه در اصل فوق از آن با تعبير «مرجّح» ياد شده است. حال سؤال لم سؤال از مرجح است؛ عقل با سؤال لم از مرجح جستجو مى‌كند. وقتى انسان با موازين عقلى خود نسبت دو امر را با شى‌ء ثالثى يكسان مى‌بيند و درعين‌حال در خارج اين دو نسبت را متفاوت مى‌يابد، سؤال مى‌كند: «چرا چنين است، لم يكون هكذا؟». عقل با اين سؤال دنبال عاملى كه موجب اين تفاوت شده؛ يعنى، دنبال مرجّح مى‌گردد. واضح است كه اگر عقل ترجّح بلامرجّح را محال نمى‌دانست و به تعبير ديگر اگر وجود مرجح را ضرورى نمى‌دانست، جايز مى‌دانست كه اين تغيير خودبخود و بدون دخالت غير حاصل شده باشد و طبعا سؤال مذكور بى‌مورد بود. در فلسفه از مرجّح معمولا با تعبير «علت تامّه» ياد مى‌كنند، پس سؤال لم يعنى سؤال از علت.

نكته ديگر اينكه هرگاه درباره چيزى براى عقل سؤالى مطرح شود و سپس به جواب درست آن دست يابد، عقل مجددا خود را با آن سؤال مواجه نمى‌بيند و به تعبير رايج در لسان حكماى اسلامى سؤال قطع مى‌شود ولى اگر عقل يا جواب آن را دريافت نكرد