شرح نهاية الحكمة( مصباح)
(١)
٧ ص
(٢)
٩ ص
(٣)
١٩ ص
(٤)
٢٣ ص
(٥)
٢٥ ص
(٦)
٢٥ ص
(٧)
٢٧ ص
(٨)
٢٨ ص
(٩)
٢٨ ص
(١٠)
٢٨ ص
(١١)
٢٩ ص
(١٢)
٣٠ ص
(١٣)
٣١ ص
(١٤)
٣٣ ص
(١٥)
٣٤ ص
(١٦)
٣٦ ص
(١٧)
٣٧ ص
(١٨)
٣٨ ص
(١٩)
٣٩ ص
(٢٠)
٣٩ ص
(٢١)
٣٩ ص
(٢٢)
٤٠ ص
(٢٣)
٤٢ ص
(٢٤)
٤٣ ص
(٢٥)
٤٣ ص
(٢٦)
٤٥ ص
(٢٧)
٤٦ ص
(٢٨)
٤٩ ص
(٢٩)
٥٠ ص
(٣٠)
٥١ ص
(٣١)
٥٢ ص
(٣٢)
٥٤ ص
(٣٣)
٥٤ ص
(٣٤)
٥٥ ص
(٣٥)
٥٥ ص
(٣٦)
٥٦ ص
(٣٧)
٥٦ ص
(٣٨)
٥٧ ص
(٣٩)
٥٨ ص
(٤٠)
٦١ ص
(٤١)
٦٣ ص
(٤٢)
٦٣ ص
(٤٣)
٦٣ ص
(٤٤)
٦٥ ص
(٤٥)
٦٦ ص
(٤٦)
٦٨ ص
(٤٧)
٦٩ ص
(٤٨)
٧٠ ص
(٤٩)
٧٠ ص
(٥٠)
٧٢ ص
(٥١)
٧٤ ص
(٥٢)
٧٤ ص
(٥٣)
٧٦ ص
(٥٤)
٧٧ ص
(٥٥)
٧٨ ص
(٥٦)
٧٩ ص
(٥٧)
٨٠ ص
(٥٨)
٨٤ ص
(٥٩)
٨٧ ص
(٦٠)
٨٧ ص
(٦١)
٨٨ ص
(٦٢)
٨٨ ص
(٦٣)
٨٩ ص
(٦٤)
٨٩ ص
(٦٥)
٩٠ ص
(٦٦)
٩١ ص
(٦٧)
٩٣ ص
(٦٨)
٩٣ ص
(٦٩)
٩٤ ص
(٧٠)
٩٤ ص
(٧١)
٩٥ ص
(٧٢)
٩٦ ص
(٧٣)
٩٦ ص
(٧٤)
٩٦ ص
(٧٥)
٩٦ ص
(٧٦)
٩٧ ص
(٧٧)
٩٩ ص
(٧٨)
٩٩ ص
(٧٩)
١٠١ ص
(٨٠)
١٠١ ص
(٨١)
١٠٣ ص
(٨٢)
١٠٣ ص
(٨٣)
١٠٣ ص
(٨٤)
١٠٥ ص
(٨٥)
١٠٥ ص
(٨٦)
١٠٦ ص
(٨٧)
١٠٧ ص
(٨٨)
١٠٧ ص
(٨٩)
١٠٩ ص
(٩٠)
١١٠ ص
(٩١)
١١٢ ص
(٩٢)
١١٢ ص
(٩٣)
١١٣ ص
(٩٤)
١١٥ ص
(٩٥)
١١٦ ص
(٩٦)
١١٦ ص
(٩٧)
١١٧ ص
(٩٨)
١١٩ ص
(٩٩)
١١٩ ص
(١٠٠)
١٢٠ ص
(١٠١)
١٢٢ ص
(١٠٢)
١٢٢ ص
(١٠٣)
١٢٢ ص
(١٠٤)
١٢٢ ص
(١٠٥)
١٢٤ ص
(١٠٦)
١٢٥ ص
(١٠٧)
١٢٦ ص
(١٠٨)
١٢٨ ص
(١٠٩)
١٢٨ ص
(١١٠)
١٢٨ ص
(١١١)
١٣٠ ص
(١١٢)
١٣٢ ص
(١١٣)
١٣٣ ص
(١١٤)
١٣٤ ص
(١١٥)
١٣٥ ص
(١١٦)
١٣٩ ص
(١١٧)
١٤٠ ص
(١١٨)
١٤١ ص
(١١٩)
١٤٢ ص
(١٢٠)
١٤٢ ص
(١٢١)
١٤٣ ص
(١٢٢)
١٤٣ ص
(١٢٣)
١٤٦ ص
(١٢٤)
١٤٧ ص
(١٢٥)
١٥٣ ص
(١٢٦)
١٥٨ ص
(١٢٧)
١٥٩ ص
(١٢٨)
١٦٠ ص
(١٢٩)
١٦١ ص
(١٣٠)
١٦١ ص
(١٣١)
١٦٣ ص
(١٣٢)
١٦٧ ص
(١٣٣)
١٦٨ ص
(١٣٤)
١٦٩ ص
(١٣٥)
١٧٠ ص
(١٣٦)
١٧٠ ص
(١٣٧)
١٧١ ص
(١٣٨)
١٧٣ ص
(١٣٩)
١٧٧ ص
(١٤٠)
١٨٤ ص
(١٤١)
١٨٤ ص
(١٤٢)
١٨٤ ص
(١٤٣)
١٨٦ ص
(١٤٤)
١٨٩ ص
(١٤٥)
١٨٩ ص
(١٤٦)
١٩١ ص
(١٤٧)
١٩٢ ص
(١٤٨)
١٩٤ ص
(١٤٩)
١٩٦ ص
(١٥٠)
١٩٩ ص
(١٥١)
١٩٩ ص
(١٥٢)
٢٠٠ ص
(١٥٣)
٢٠٣ ص
(١٥٤)
٢٠٤ ص
(١٥٥)
٢٠٤ ص
(١٥٦)
٢٠٦ ص
(١٥٧)
٢٠٧ ص
(١٥٨)
٢٠٧ ص
(١٥٩)
٢٠٨ ص
(١٦٠)
٢٠٩ ص
(١٦١)
٢١٠ ص
(١٦٢)
٢١٠ ص
(١٦٣)
٢١١ ص
(١٦٤)
٢١٣ ص
(١٦٥)
٢١٤ ص
(١٦٦)
٢١٦ ص
(١٦٧)
٢١٧ ص
(١٦٨)
٢١٨ ص
(١٦٩)
٢١٨ ص
(١٧٠)
٢١٩ ص
(١٧١)
٢٢٠ ص
(١٧٢)
٢٢١ ص
(١٧٣)
٢٢٥ ص
(١٧٤)
٢٢٥ ص
(١٧٥)
٢٢٧ ص
(١٧٦)
٢٢٧ ص
(١٧٧)
٢٢٨ ص
(١٧٨)
٢٢٨ ص
(١٧٩)
٢٢٩ ص
(١٨٠)
٢٣٢ ص
(١٨١)
٢٣٢ ص
(١٨٢)
٢٣٣ ص
(١٨٣)
٢٣٥ ص
(١٨٤)
٢٣٥ ص
(١٨٥)
٢٣٦ ص
(١٨٦)
٢٣٩ ص
(١٨٧)
٢٤٠ ص
(١٨٨)
٢٤١ ص
(١٨٩)
٢٤٢ ص
(١٩٠)
٢٤٤ ص
(١٩١)
٢٤٥ ص
(١٩٢)
٢٥١ ص
(١٩٣)
٢٥١ ص
(١٩٤)
٢٥٢ ص
(١٩٥)
٢٥٥ ص
(١٩٦)
٢٥٥ ص
(١٩٧)
٢٥٦ ص
(١٩٨)
٢٥٦ ص
(١٩٩)
٢٥٧ ص
(٢٠٠)
٢٥٧ ص
(٢٠١)
٢٥٨ ص
(٢٠٢)
٢٥٩ ص
(٢٠٣)
٢٦٢ ص
(٢٠٤)
٢٦٣ ص
(٢٠٥)
٢٦٤ ص
(٢٠٦)
٢٦٥ ص
(٢٠٧)
٢٦٥ ص
(٢٠٨)
٢٦٧ ص
(٢٠٩)
٢٧٠ ص
(٢١٠)
٢٧٣ ص
(٢١١)
٢٧٤ ص
(٢١٢)
٢٧٥ ص
(٢١٣)
٢٧٦ ص
(٢١٤)
٢٧٨ ص
(٢١٥)
٢٨١ ص
(٢١٦)
٢٨٧ ص
(٢١٧)
٢٨٨ ص
(٢١٨)
٢٩٠ ص
(٢١٩)
٢٩٢ ص
(٢٢٠)
٢٩٢ ص
(٢٢١)
٢٩٢ ص
(٢٢٢)
٢٩٣ ص
(٢٢٣)
٢٩٤ ص
(٢٢٤)
٢٩٥ ص
 
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص

شرح نهاية الحكمة( مصباح) - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٢٤٧

قضيه دوم حاكى از نيافتن قرمزى در آسمان. پس با چنين فرضى، سلب تحصيلى به صورت يك مفهوم حرفى در مى‌آيد كه حاكى از آن است كه مطابق و محكى مسلوبش يافت نشده است. در اين مرحله، نيز عدم به همان شكل واقعى خود درك شده و شيئيتى براى آن فرض نشده است. پس عدم چيزى نيست تا ميزى در آن باشد و خود «سلب تحصيلى» نيز يك مفهوم حرفى است كه به هيچ‌وجه قابل تصور استقلالى نيست و طبعا قابل محكوم شدن به هيچ حكمى نيست و ميز و عدم ميز در آن بى‌معناست.

پس از اين مرحله، ذهن سلب تحصيلى را به ايجاب عدولى تبديل مى‌كند؛ يعنى، «نه چنين است» را «چنين است كه نه» و «نيست» را «هست نه» و «حكم كردن به نيافتن» را «حكم كردن به يافتن نه» فرض مى‌كند. پس صدور حكم ايجابى عدولى از ذهن منوط به دو اعتبار و فرض است: يكى فرض اينكه «حكم نكردن به يافتن» همان «حكم كردن به نيافتن» است و ديگر فرض اينكه «حكم كردن به نيافتن» همان «حكم كردن به يافتن نه» است. براى اينكه سه مرحله فوق را در قالب يك مثال نشان دهيم، يك شخصيت ساختگى، مانند رستم، را تصور مى‌كنيم كه در خارج وجود نداشته و ندارد. ذهن ابتدا «رستم وجود دارد» يا «رستم موجود است» را تصور مى‌كند و با رجوع به خارج مصداقى براى آن نمى‌يابد. لهذا «حكم نمى‌كند به اينكه رستم وجود دارد» اين همان اولين مرتبه سلب تحصيلى است، در مرتبه بعد با يك فرض و اعتبار «نفى حكم» را «حكم به نفى» پنداشته، «حكم مى‌كند به اينكه رستم را نيافته» و طبعا اين قضيه در ذهن به وجود مى‌آيد كه «نه چنين است كه رستم وجود دارد» يا «رستم وجود ندارد»، در مرتبه سوم با فرض اينكه «نه چنين است كه وجود دارد» همان «چنين است كه «نه وجود» دارد» است و يا «وجود ندارد» همان «نه وجود دارد» است، سلب تحصيلى را به ايجاب عدولى برمى‌گرداند و طبعا اين قضيه در ذهن به وجود مى‌آيد كه «زيد «نه وجود» دارد». «نه وجود» همان «عدم» است، پس در حقيقت با فرض اخير ذهن به اين قضيه رسيده است كه «رستم عدم دارد، يعنى معدوم است.» در مرحله اخير، يعنى با تشكيل قضيه موجبه معدوله، اولا، ذهن از مفهوم اسمى «عدم» استفاده كرد، برخلاف مرحله قبل كه تنها از مفهوم حرفى عدم، يعنى «نيست» يا «نه چنين است»، استفاده مى‌كرد و برخلاف مرحله اوّل كه نه مفهوم اسمى عدم و نه مفهوم حرفى آن را به كار مى‌گرفت و ثانيا، ذهن براى عدم مصداق اعتبار كرد، فرض كرد كه عدم نيز به نحوى‌