شرح نهاية الحكمة( مصباح)
(١)
٧ ص
(٢)
٩ ص
(٣)
١٩ ص
(٤)
٢٣ ص
(٥)
٢٥ ص
(٦)
٢٥ ص
(٧)
٢٧ ص
(٨)
٢٨ ص
(٩)
٢٨ ص
(١٠)
٢٨ ص
(١١)
٢٩ ص
(١٢)
٣٠ ص
(١٣)
٣١ ص
(١٤)
٣٣ ص
(١٥)
٣٤ ص
(١٦)
٣٦ ص
(١٧)
٣٧ ص
(١٨)
٣٨ ص
(١٩)
٣٩ ص
(٢٠)
٣٩ ص
(٢١)
٣٩ ص
(٢٢)
٤٠ ص
(٢٣)
٤٢ ص
(٢٤)
٤٣ ص
(٢٥)
٤٣ ص
(٢٦)
٤٥ ص
(٢٧)
٤٦ ص
(٢٨)
٤٩ ص
(٢٩)
٥٠ ص
(٣٠)
٥١ ص
(٣١)
٥٢ ص
(٣٢)
٥٤ ص
(٣٣)
٥٤ ص
(٣٤)
٥٥ ص
(٣٥)
٥٥ ص
(٣٦)
٥٦ ص
(٣٧)
٥٦ ص
(٣٨)
٥٧ ص
(٣٩)
٥٨ ص
(٤٠)
٦١ ص
(٤١)
٦٣ ص
(٤٢)
٦٣ ص
(٤٣)
٦٣ ص
(٤٤)
٦٥ ص
(٤٥)
٦٦ ص
(٤٦)
٦٨ ص
(٤٧)
٦٩ ص
(٤٨)
٧٠ ص
(٤٩)
٧٠ ص
(٥٠)
٧٢ ص
(٥١)
٧٤ ص
(٥٢)
٧٤ ص
(٥٣)
٧٦ ص
(٥٤)
٧٧ ص
(٥٥)
٧٨ ص
(٥٦)
٧٩ ص
(٥٧)
٨٠ ص
(٥٨)
٨٤ ص
(٥٩)
٨٧ ص
(٦٠)
٨٧ ص
(٦١)
٨٨ ص
(٦٢)
٨٨ ص
(٦٣)
٨٩ ص
(٦٤)
٨٩ ص
(٦٥)
٩٠ ص
(٦٦)
٩١ ص
(٦٧)
٩٣ ص
(٦٨)
٩٣ ص
(٦٩)
٩٤ ص
(٧٠)
٩٤ ص
(٧١)
٩٥ ص
(٧٢)
٩٦ ص
(٧٣)
٩٦ ص
(٧٤)
٩٦ ص
(٧٥)
٩٦ ص
(٧٦)
٩٧ ص
(٧٧)
٩٩ ص
(٧٨)
٩٩ ص
(٧٩)
١٠١ ص
(٨٠)
١٠١ ص
(٨١)
١٠٣ ص
(٨٢)
١٠٣ ص
(٨٣)
١٠٣ ص
(٨٤)
١٠٥ ص
(٨٥)
١٠٥ ص
(٨٦)
١٠٦ ص
(٨٧)
١٠٧ ص
(٨٨)
١٠٧ ص
(٨٩)
١٠٩ ص
(٩٠)
١١٠ ص
(٩١)
١١٢ ص
(٩٢)
١١٢ ص
(٩٣)
١١٣ ص
(٩٤)
١١٥ ص
(٩٥)
١١٦ ص
(٩٦)
١١٦ ص
(٩٧)
١١٧ ص
(٩٨)
١١٩ ص
(٩٩)
١١٩ ص
(١٠٠)
١٢٠ ص
(١٠١)
١٢٢ ص
(١٠٢)
١٢٢ ص
(١٠٣)
١٢٢ ص
(١٠٤)
١٢٢ ص
(١٠٥)
١٢٤ ص
(١٠٦)
١٢٥ ص
(١٠٧)
١٢٦ ص
(١٠٨)
١٢٨ ص
(١٠٩)
١٢٨ ص
(١١٠)
١٢٨ ص
(١١١)
١٣٠ ص
(١١٢)
١٣٢ ص
(١١٣)
١٣٣ ص
(١١٤)
١٣٤ ص
(١١٥)
١٣٥ ص
(١١٦)
١٣٩ ص
(١١٧)
١٤٠ ص
(١١٨)
١٤١ ص
(١١٩)
١٤٢ ص
(١٢٠)
١٤٢ ص
(١٢١)
١٤٣ ص
(١٢٢)
١٤٣ ص
(١٢٣)
١٤٦ ص
(١٢٤)
١٤٧ ص
(١٢٥)
١٥٣ ص
(١٢٦)
١٥٨ ص
(١٢٧)
١٥٩ ص
(١٢٨)
١٦٠ ص
(١٢٩)
١٦١ ص
(١٣٠)
١٦١ ص
(١٣١)
١٦٣ ص
(١٣٢)
١٦٧ ص
(١٣٣)
١٦٨ ص
(١٣٤)
١٦٩ ص
(١٣٥)
١٧٠ ص
(١٣٦)
١٧٠ ص
(١٣٧)
١٧١ ص
(١٣٨)
١٧٣ ص
(١٣٩)
١٧٧ ص
(١٤٠)
١٨٤ ص
(١٤١)
١٨٤ ص
(١٤٢)
١٨٤ ص
(١٤٣)
١٨٦ ص
(١٤٤)
١٨٩ ص
(١٤٥)
١٨٩ ص
(١٤٦)
١٩١ ص
(١٤٧)
١٩٢ ص
(١٤٨)
١٩٤ ص
(١٤٩)
١٩٦ ص
(١٥٠)
١٩٩ ص
(١٥١)
١٩٩ ص
(١٥٢)
٢٠٠ ص
(١٥٣)
٢٠٣ ص
(١٥٤)
٢٠٤ ص
(١٥٥)
٢٠٤ ص
(١٥٦)
٢٠٦ ص
(١٥٧)
٢٠٧ ص
(١٥٨)
٢٠٧ ص
(١٥٩)
٢٠٨ ص
(١٦٠)
٢٠٩ ص
(١٦١)
٢١٠ ص
(١٦٢)
٢١٠ ص
(١٦٣)
٢١١ ص
(١٦٤)
٢١٣ ص
(١٦٥)
٢١٤ ص
(١٦٦)
٢١٦ ص
(١٦٧)
٢١٧ ص
(١٦٨)
٢١٨ ص
(١٦٩)
٢١٨ ص
(١٧٠)
٢١٩ ص
(١٧١)
٢٢٠ ص
(١٧٢)
٢٢١ ص
(١٧٣)
٢٢٥ ص
(١٧٤)
٢٢٥ ص
(١٧٥)
٢٢٧ ص
(١٧٦)
٢٢٧ ص
(١٧٧)
٢٢٨ ص
(١٧٨)
٢٢٨ ص
(١٧٩)
٢٢٩ ص
(١٨٠)
٢٣٢ ص
(١٨١)
٢٣٢ ص
(١٨٢)
٢٣٣ ص
(١٨٣)
٢٣٥ ص
(١٨٤)
٢٣٥ ص
(١٨٥)
٢٣٦ ص
(١٨٦)
٢٣٩ ص
(١٨٧)
٢٤٠ ص
(١٨٨)
٢٤١ ص
(١٨٩)
٢٤٢ ص
(١٩٠)
٢٤٤ ص
(١٩١)
٢٤٥ ص
(١٩٢)
٢٥١ ص
(١٩٣)
٢٥١ ص
(١٩٤)
٢٥٢ ص
(١٩٥)
٢٥٥ ص
(١٩٦)
٢٥٥ ص
(١٩٧)
٢٥٦ ص
(١٩٨)
٢٥٦ ص
(١٩٩)
٢٥٧ ص
(٢٠٠)
٢٥٧ ص
(٢٠١)
٢٥٨ ص
(٢٠٢)
٢٥٩ ص
(٢٠٣)
٢٦٢ ص
(٢٠٤)
٢٦٣ ص
(٢٠٥)
٢٦٤ ص
(٢٠٦)
٢٦٥ ص
(٢٠٧)
٢٦٥ ص
(٢٠٨)
٢٦٧ ص
(٢٠٩)
٢٧٠ ص
(٢١٠)
٢٧٣ ص
(٢١١)
٢٧٤ ص
(٢١٢)
٢٧٥ ص
(٢١٣)
٢٧٦ ص
(٢١٤)
٢٧٨ ص
(٢١٥)
٢٨١ ص
(٢١٦)
٢٨٧ ص
(٢١٧)
٢٨٨ ص
(٢١٨)
٢٩٠ ص
(٢١٩)
٢٩٢ ص
(٢٢٠)
٢٩٢ ص
(٢٢١)
٢٩٢ ص
(٢٢٢)
٢٩٣ ص
(٢٢٣)
٢٩٤ ص
(٢٢٤)
٢٩٥ ص
 
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص

شرح نهاية الحكمة( مصباح) - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ١٣٩

فصل چهارم واجب بالذات واجب من جميع الجهات است‌

قاعده فوق از قاعده‌هاى مشهور فلسفه است. ابن سينا در مبدأ و معاد [١] فصلى به آن اختصاص داده و در نجات نيز در فصلى مستقل تحت عنوان «فى ان الواجب تام و ليس له حالة منتظرة» [٢] آن را ثابت كرده است. در شفا آن را از خواص واجب به شمار آورده‌ [٣] و در مواردى نيز به آن استناد كرده است‌ [٤]. بعد از ابن سينا نيز اين قاعده، تصريحا يا تلويحا، در اغلب كتب فلسفى مورد توجه واقع شده است. در اسفار [٥] مفصلتر از هرجاى ديگر درباره آن بحث شده است و در لمعات الهيه‌ [٦] بيش از هرجاى ديگر به آن استناد شده است.

باتوجه به اينكه مباحث مطروح درباره اين قاعده در كتب فلسفى بتفصيل بحث نشده، طبعا بايد مطالب اين فصل را مشروحتر توضيح داد. به هرحال، در اين فصل، مباحث زير بررسى مى‌شوند:

١- توضيح مدّعا؛

٢- آيا اين قاعده با دو قاعده «كل ما يمكن للواجب بالامكان العام فهو واجب له» و «كل ما يمكن للواجب فيكون له بالفعل» يكى است يا نه؟

٣- براهين؛

٤- اشكال وارد بر اين قاعده؛


[١] . ابن سينا، المبدء و المعاد، ص ٦.

[٢] . النجاة، ص ٥٥٣.

[٣] . الشفا، الالهيات، چاپ مصر، ص ٣٧.

[٤] . همان، ص ٣٧٦.

[٥] . الاسفار الاربعه، ج ١، ص ١٢٢.

[٦] . لمعات الهيه، ص ١٢٨ و ١٣٠ و ١٤٦ و ٢٦٢.