شرح نهاية الحكمة( مصباح)
(١)
٧ ص
(٢)
٩ ص
(٣)
١٩ ص
(٤)
٢٣ ص
(٥)
٢٥ ص
(٦)
٢٥ ص
(٧)
٢٧ ص
(٨)
٢٨ ص
(٩)
٢٨ ص
(١٠)
٢٨ ص
(١١)
٢٩ ص
(١٢)
٣٠ ص
(١٣)
٣١ ص
(١٤)
٣٣ ص
(١٥)
٣٤ ص
(١٦)
٣٦ ص
(١٧)
٣٧ ص
(١٨)
٣٨ ص
(١٩)
٣٩ ص
(٢٠)
٣٩ ص
(٢١)
٣٩ ص
(٢٢)
٤٠ ص
(٢٣)
٤٢ ص
(٢٤)
٤٣ ص
(٢٥)
٤٣ ص
(٢٦)
٤٥ ص
(٢٧)
٤٦ ص
(٢٨)
٤٩ ص
(٢٩)
٥٠ ص
(٣٠)
٥١ ص
(٣١)
٥٢ ص
(٣٢)
٥٤ ص
(٣٣)
٥٤ ص
(٣٤)
٥٥ ص
(٣٥)
٥٥ ص
(٣٦)
٥٦ ص
(٣٧)
٥٦ ص
(٣٨)
٥٧ ص
(٣٩)
٥٨ ص
(٤٠)
٦١ ص
(٤١)
٦٣ ص
(٤٢)
٦٣ ص
(٤٣)
٦٣ ص
(٤٤)
٦٥ ص
(٤٥)
٦٦ ص
(٤٦)
٦٨ ص
(٤٧)
٦٩ ص
(٤٨)
٧٠ ص
(٤٩)
٧٠ ص
(٥٠)
٧٢ ص
(٥١)
٧٤ ص
(٥٢)
٧٤ ص
(٥٣)
٧٦ ص
(٥٤)
٧٧ ص
(٥٥)
٧٨ ص
(٥٦)
٧٩ ص
(٥٧)
٨٠ ص
(٥٨)
٨٤ ص
(٥٩)
٨٧ ص
(٦٠)
٨٧ ص
(٦١)
٨٨ ص
(٦٢)
٨٨ ص
(٦٣)
٨٩ ص
(٦٤)
٨٩ ص
(٦٥)
٩٠ ص
(٦٦)
٩١ ص
(٦٧)
٩٣ ص
(٦٨)
٩٣ ص
(٦٩)
٩٤ ص
(٧٠)
٩٤ ص
(٧١)
٩٥ ص
(٧٢)
٩٦ ص
(٧٣)
٩٦ ص
(٧٤)
٩٦ ص
(٧٥)
٩٦ ص
(٧٦)
٩٧ ص
(٧٧)
٩٩ ص
(٧٨)
٩٩ ص
(٧٩)
١٠١ ص
(٨٠)
١٠١ ص
(٨١)
١٠٣ ص
(٨٢)
١٠٣ ص
(٨٣)
١٠٣ ص
(٨٤)
١٠٥ ص
(٨٥)
١٠٥ ص
(٨٦)
١٠٦ ص
(٨٧)
١٠٧ ص
(٨٨)
١٠٧ ص
(٨٩)
١٠٩ ص
(٩٠)
١١٠ ص
(٩١)
١١٢ ص
(٩٢)
١١٢ ص
(٩٣)
١١٣ ص
(٩٤)
١١٥ ص
(٩٥)
١١٦ ص
(٩٦)
١١٦ ص
(٩٧)
١١٧ ص
(٩٨)
١١٩ ص
(٩٩)
١١٩ ص
(١٠٠)
١٢٠ ص
(١٠١)
١٢٢ ص
(١٠٢)
١٢٢ ص
(١٠٣)
١٢٢ ص
(١٠٤)
١٢٢ ص
(١٠٥)
١٢٤ ص
(١٠٦)
١٢٥ ص
(١٠٧)
١٢٦ ص
(١٠٨)
١٢٨ ص
(١٠٩)
١٢٨ ص
(١١٠)
١٢٨ ص
(١١١)
١٣٠ ص
(١١٢)
١٣٢ ص
(١١٣)
١٣٣ ص
(١١٤)
١٣٤ ص
(١١٥)
١٣٥ ص
(١١٦)
١٣٩ ص
(١١٧)
١٤٠ ص
(١١٨)
١٤١ ص
(١١٩)
١٤٢ ص
(١٢٠)
١٤٢ ص
(١٢١)
١٤٣ ص
(١٢٢)
١٤٣ ص
(١٢٣)
١٤٦ ص
(١٢٤)
١٤٧ ص
(١٢٥)
١٥٣ ص
(١٢٦)
١٥٨ ص
(١٢٧)
١٥٩ ص
(١٢٨)
١٦٠ ص
(١٢٩)
١٦١ ص
(١٣٠)
١٦١ ص
(١٣١)
١٦٣ ص
(١٣٢)
١٦٧ ص
(١٣٣)
١٦٨ ص
(١٣٤)
١٦٩ ص
(١٣٥)
١٧٠ ص
(١٣٦)
١٧٠ ص
(١٣٧)
١٧١ ص
(١٣٨)
١٧٣ ص
(١٣٩)
١٧٧ ص
(١٤٠)
١٨٤ ص
(١٤١)
١٨٤ ص
(١٤٢)
١٨٤ ص
(١٤٣)
١٨٦ ص
(١٤٤)
١٨٩ ص
(١٤٥)
١٨٩ ص
(١٤٦)
١٩١ ص
(١٤٧)
١٩٢ ص
(١٤٨)
١٩٤ ص
(١٤٩)
١٩٦ ص
(١٥٠)
١٩٩ ص
(١٥١)
١٩٩ ص
(١٥٢)
٢٠٠ ص
(١٥٣)
٢٠٣ ص
(١٥٤)
٢٠٤ ص
(١٥٥)
٢٠٤ ص
(١٥٦)
٢٠٦ ص
(١٥٧)
٢٠٧ ص
(١٥٨)
٢٠٧ ص
(١٥٩)
٢٠٨ ص
(١٦٠)
٢٠٩ ص
(١٦١)
٢١٠ ص
(١٦٢)
٢١٠ ص
(١٦٣)
٢١١ ص
(١٦٤)
٢١٣ ص
(١٦٥)
٢١٤ ص
(١٦٦)
٢١٦ ص
(١٦٧)
٢١٧ ص
(١٦٨)
٢١٨ ص
(١٦٩)
٢١٨ ص
(١٧٠)
٢١٩ ص
(١٧١)
٢٢٠ ص
(١٧٢)
٢٢١ ص
(١٧٣)
٢٢٥ ص
(١٧٤)
٢٢٥ ص
(١٧٥)
٢٢٧ ص
(١٧٦)
٢٢٧ ص
(١٧٧)
٢٢٨ ص
(١٧٨)
٢٢٨ ص
(١٧٩)
٢٢٩ ص
(١٨٠)
٢٣٢ ص
(١٨١)
٢٣٢ ص
(١٨٢)
٢٣٣ ص
(١٨٣)
٢٣٥ ص
(١٨٤)
٢٣٥ ص
(١٨٥)
٢٣٦ ص
(١٨٦)
٢٣٩ ص
(١٨٧)
٢٤٠ ص
(١٨٨)
٢٤١ ص
(١٨٩)
٢٤٢ ص
(١٩٠)
٢٤٤ ص
(١٩١)
٢٤٥ ص
(١٩٢)
٢٥١ ص
(١٩٣)
٢٥١ ص
(١٩٤)
٢٥٢ ص
(١٩٥)
٢٥٥ ص
(١٩٦)
٢٥٥ ص
(١٩٧)
٢٥٦ ص
(١٩٨)
٢٥٦ ص
(١٩٩)
٢٥٧ ص
(٢٠٠)
٢٥٧ ص
(٢٠١)
٢٥٨ ص
(٢٠٢)
٢٥٩ ص
(٢٠٣)
٢٦٢ ص
(٢٠٤)
٢٦٣ ص
(٢٠٥)
٢٦٤ ص
(٢٠٦)
٢٦٥ ص
(٢٠٧)
٢٦٥ ص
(٢٠٨)
٢٦٧ ص
(٢٠٩)
٢٧٠ ص
(٢١٠)
٢٧٣ ص
(٢١١)
٢٧٤ ص
(٢١٢)
٢٧٥ ص
(٢١٣)
٢٧٦ ص
(٢١٤)
٢٧٨ ص
(٢١٥)
٢٨١ ص
(٢١٦)
٢٨٧ ص
(٢١٧)
٢٨٨ ص
(٢١٨)
٢٩٠ ص
(٢١٩)
٢٩٢ ص
(٢٢٠)
٢٩٢ ص
(٢٢١)
٢٩٢ ص
(٢٢٢)
٢٩٣ ص
(٢٢٣)
٢٩٤ ص
(٢٢٤)
٢٩٥ ص
 
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص

شرح نهاية الحكمة( مصباح) - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ١٩٥

عبارت ساده‌تر، مستلزم اين است كه وجوب ذاتى وصف منتزع از حقيقت وجود خارجى واجب باشد، برخلاف ممكنات كه امكان ذاتى آنها وصف منتزع از ماهيت آنهاست، نه از حقيقت خارجى وجود آنها. دليل اين مطلب روشن است: واجب تعالى ماهيت ندارد، پس ذات او جز همان حقيقت وجود خارجى او نيست؛ پس اگر ذات او را متصف به وجوب مى‌كنيم، جز به اين معنا نمى‌تواند باشد كه حقيقت خارجى وجود او متصف به وجوب ازلى است؛ يعنى، همان چيزى‌كه مصداق و محكىّ بالذات و به تعبير كتاب منشأ انتزاع وجود است همان خودش مصداق و محكىّ بالذات و منشأ انتزاع وجوب ازلى نيز هست. آرى، در ممكنات كه ذات آنها، كه همان ماهيت آنهاست، غير از حقيقت وجود آنهاست متصور است كه ذات احكامى داشته باشد و حقيقت وجود احكام ديگرى؛ ذات متصف به امكان بالذات و وجوب يا امتناع بالغير باشد و حقيقت وجود متصف به وجوب ذاتى منطقى و طبعا منشأ انتزاع وجود همان حقيقت خارجى وجود آنها باشد و منشأ انتزاع امكان ذات و ماهيت آنها و منشأ انتزاع وجوب يا امتناع ماهيت به شرط وجود يا عدم علت ولى در واجب، كه نه علتى براى او متصور است نه ماهيتى و ذات او همان حقيقت خارجى وجود اوست، همان حقيقت خارجى هم منشأ انتزاع وجود است هم منشأ انتزاع وجوب.

اما اينكه مطلب فوق مستلزم عدم زيادت صفات بر ذات است، از آن‌روست كه در مباحث الهيات بالمعنى الاخص ثابت شده است كه اگر وجودى خود منشأ انتزاع وجوب بود؛ يعنى، بدون در نظر گرفتن هيچ حيثيت تعليليه يا تقييديه‌اى و بدون هيچ شرط و وصف و وقتى حتى شرط مادام الذات و خلاصه قطع‌نظر از جميع اغيار مصداق مفهوم وجود بود و به تعبير فلسفى اگر مفهوم وجود با حيثيت اطلاقيه بر واقعيتى حمل شد، چنين واقعيتى در عين بساطت واجد همه كمالات است، يعنى با حيثيت اطلاقيه مصداق هرمفهوم كمالى ديگر نيز هست و هيچ مفهومى را نمى‌توان از آن سلب كرد، مگر عدم را و مفاهيمى را كه يا بازگشت به عدم مى‌كنند يا مستلزم عدم هستند. پس واقعيت واجب تعالى همان‌طور كه در عين بساطت و قطع نظر از جميع اغيار و جميع حيثيات و جميع شروط مصداق مفهوم وجود و وجوب هست، نيز مصداق مفهوم علم، قدرت، حيات، وحدت و هرمفهوم كمالى ديگرى از آن جهت كه كمال است هست، بنابراين صفات واجب تعالى مصداقا همه عين يكديگر و همه عين ذات او مى‌باشند: