پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٧٤٢ - ١- دو مطلب مهم و پيچيده

هراسيدند؛ اما انسان آن را بر دوش كشيد؛ او بسيار ظالم و جاهل بود. (چون قدر اين مقام عظيم را نشناخت)».

اين آيه شريفه مى‌گويد: «ما در آغاز امانت الهى را بر آسمان و زمين و كوه‌ها عرضه داشتيم؛ و آنها از بيم قبول مسئوليت، آن را نپذيرفتند؛ ولى انسان بار اين امانت را بر دوش كشيد و ظالم و جاهل بود».

نكته‌ها

١- دو مطلب مهم و پيچيده‌

در اين آيه دو نكته مهم و پيچيده وجود دارد: نخست اينكه منظور از اين امانت الهى كه آن‌قدر سنگين بود كه آسمان و زمين و كوهها از پذيرش آن سرباز زدند، چيست؟

بسيارى از مفسّران آن را همان تكليف الهيّه و اوامر و نواهى و ايمان و از جمله ولايت معصومين مى‌دانند و عدم پذيرش آن از سوى آسمان و زمين به دليل عدم استعداد آنها براى پذيرش اين مسئوليت بود، بنابراين عرضه داشتن اين تكليف الهى بر آنها به زبان حال بوده است، هرچند بعضى معتقدند خداوند در آن زمان عقل و هوش كافى براى مخاطب شدن به دين خطاب را به آنها عطا فرمود؛ ولى به هرحال انسان با دارا بودن استعداد فوق العاده الهى آن را پذيرا شد.

به يقين اين افتخار بزرگى براى انسان است كه مخاطب به اوامر و نواهى الهى است و لذا روز بلوغ خود را جشن مى‌گيرد.

از همين رو «ظلوم و جهول» را به پايان كار تفسير كرده‌اند يعنى در پذيرش اين بار امانت ظلوم و جهول نبود، بلكه در اداى حقّ آن بر خويشتن ظلم كرد و قدر مقام خود را ندانست و به آن جاهل بود.

اين روشن‌ترين تفسيرى است كه مى‌توان براى آيه فوق كرد؛ ولى اين تفسير از دو