پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٧٢ - شرح و تفسير دوازده وصف ديگر

آن است كه صبح و شام و در جميع حالات، هم ذاكرند و هم شاكر؛ ولى آنچه كه در بالا گرفته شد، صحيح‌تر به نظر مى‌رسد.

درباره اهميّت ذكر اللّه در آيات و روايات، تعبيرات بسيار پرمعنايى وارد شده است؛ مثلا در حديثى پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و اله مى‌فرمايد: «ثلاثة معصومون من إبليس و جنوده:

الذّاكرون للّه، و الباكون من خشية اللّه، و المستغفرون بالأسحار؛ سه گروهند كه از شيطان و لشكريانش در امانند، آنها كه پيوسته ياد خدا مى‌كنند، و آنها كه از ترس (كيفر خداوند) اشك مى‌ريزند (و احساس مسؤوليت مى‌كنند)، و آن‌ها كه در سحرگاهان استغفار مى‌نمايند». [١]

درباره اهميّت شكر نيز در آيات و روايات، تأكيدات فراوانى ديده مى‌شود؛ از جمله در حديثى از امير مؤمنان كه در غرر الحكم آمده است، مى‌خوانيم: «شكر النّعمة امان من حلول النّقمة؛ شكر نعمت انسان را از بلاها و حوادث ناگوار در امان مى‌دارد». [٢]

آن‌گاه اشاره به دو وصف مهم ديگر از اوصاف اين پاك‌مردان مى‌كند و مى‌فرمايد:

«شب را سپرى مى‌كند، در حالى كه ترسان است و صبح برمى‌خيزد، در حالى كه شادمان است. ترسان از غفلتهايى است كه از آن برحذر داشته شده، و شادمان براى فضل و رحمتى است كه به او رسيده (زيرا روز ديگرى از خدا عمر گرفته و درهاى سعى و تلاش را به روى او گشوده است)»؛ (يبيت حذرا و يصبح فرحا؛ حذرا لمّا حذّر من الغفلة، و فرحا بما أصاب من الفضل و الرّحمة).

مفهوم اين سخن آن نيست كه براى مسئله خوف و رجا تقسيم زمانى بيان كند؛ خوف و رجا در هرزمان و در هرحال در دل پرهيزكاران است، بلكه از آنجا كه پرهيزكاران بعد از پايان كار روزانه به محاسبه خويش مى‌پردازند و از اين نگرانند كه در برنامه روزى كه‌

[١]. مستدرك الوسائل، جلد ١٢، صفحه ١٤٦، حديث ٥.

[٢]. غرر الحكم، ٥٦٦٤.