پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٤٨ - نكته محورهاى اين بخش از خطبه

ولى پرهيزگاران در همان گام‌هاى نخستين به اين معنا پى مى‌برند و به بهاى جان خود را از اين اسارت رهايى مى‌بخشند.

به راستى ما بسيارى را مى‌بينيم كه چنان اسير مقامند كه براى حفظ آن به هرگناه و جنايت و ذلّتى تن در مى‌دهند، و بعضى چنان اسير مال و شهوتند كه براى حفظ آن همه كرامت انسانى خود را بر باد مى‌دهند؛ ولى پرهيزگاران كه در خط معصومان گام بر مى‌دارند، حتى از جان خويش مى‌گذرند و فرياد «هيهات منّا الذّلّة» سر مى‌دهند.

اين بخش از خطبه كه در آن قريب بيست صفت از صفات پرهيزكاران آمده، عمدتا بر چند محور دور مى‌زند؛ ايمان فوق العاده پرهيزكاران، ايمانى كه در سرحد شهود و مشاهده عالم ماوراى طبيعت است. مسئله بى‌اعتنايى به زرق‌وبرق دنيا و عدم اسارت در چنگال هوا و هوسها و شهوات، جوياى علم و دانش بودن، پرهيز از هرگونه گناه مخصوصا آلودگيهاى زبان، تواضع و فروتنى و عدم آزار خلق.

اگر در برنامه پرهيزكاران جز همين فراز نبود براى اينكه از اينها انسان كاملى بسازد، كافى بود تا چه رسد به اين‌كه بخشهاى بعدى خطبه نيز به آن ضميمه گردد.

صفات مزبور، صفاتى جدا و بيگانه از يكديگر نيست، بلكه همه باهم پيوسته است و برنامه‌اى جامع براى سالكان الى اللّه و كسانى كه طالب قرب به خدا هستند، تشكيل مى‌دهد.

آن كسى كه ايمان او به حدى رسيده كه گويى آينده‌هاى دور را مى‌بيند و از پشت پرده ضخيم طبيعت، بهشت و جهنم را مشاهده مى‌كند، طبيعى است كه ماسوى اللّه در چشم او كوچك شود، فريب زرق‌وبرق دنيا را نخورد، و در برابر خلق متواضع باشد و آزارش به‌