پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٤٦ - شرح و تفسير تعصب بىدليل

مى‌گفتند: ثروت و فرزندان ما از همه بيشتر است و هرگز كيفر نمى‌بينيم (اما شما حتى اين بهانه‌ها را هم براى تعصب خود نداريد)»؛ (و أمّا الأغنياء من مترفة [١] الأمم، فتعصّبوا لآثار مواقع‌ [٢] النّعم، فقالوا: «نَحْنُ أَكْثَرُ أَمْوالًا وَ أَوْلاداً وَ ما نَحْنُ بِمُعَذَّبِينَ» [٣]).

اشاره به اينكه آنها نعمتهاى پروردگار را در جنبه‌هاى مادّى كه شامل نيروى انسانى و اموال سرشار مى‌شد وسيله برترى‌جويى و تعصّب قرار دادند و از پذيرش دعوت انبيا سرباز زدند و سرانجام به كيفر الهى گرفتار شدند؛ ولى تعصّب مخاطبان آن حضرت كه به بهانه‌هاى واهى و كودكانه به نزاع و درگيرى مى‌پرداختند، نه مثل تعصّب شيطان و نه مثل تعصّب مترفان و مستكبران پيشين، بلكه بر محور مسائلى دور مى‌زد كه حتّى ارزش بهانه‌جويى را هم نداشت و اين بدترين نوع تعصّب است.

(١). «مترفه» و «مترف» به‌طورى كه در لسان العرب آمده از ريشه «ترف» بر وزن «هدف» به معناى تنعّم گرفته شده و معمولا به كسى مى‌گويند كه فزونى نعمت او را مست و مغرور كرده و به طغيان واداشته است.

(٢). «مواقع» جمع «موقع» به معناى محلّ است و مواقع النعم اشاره به نعمتهايى است كه مورد بهره بردارى قرار مى‌گيرد و منظور از آثار لذّاتى است كه از آن براى صاحبان نعمت فراهم مى‌شود.

(٣). سبأ، آيه ٣٥.