پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٠٤ - ١ يكسان بودن حكم خدا در اولين و آخرين

قومى و نژادى و قبيلگى و طبقات اجتماعى كشيد.

معروف است كه پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و اله در ايّام حج در سرزمين منا در حالى كه بر شترى سوار بود و رو به سوى مردم فرمود: «يا أيّها النّاس ألا إنّ ربّكم واحد و إنّ أباكم واحد ألا لا فضل لعربيّ على عجمى، و لا لعجمي على عربي، و لا لإسود على أحمر، و لا لأحمر على اسود إلّا بالتّقوى. ألا هل بلّغت؟ قالوا نعم! قال ليبلغ الشّاهد الغائب؛ اى مردم بدانيد! خداى شما يكى است و پدرتان يكى، نه عرب بر عجم برترى دارد و نه عجم بر عرب، نه سياهپوست بر گندمگون‌ [١] و نه گندمگون بر سياهپوست مگر به تقوا. آيا من دستور الهى را ابلاغ كردم؟ همه گفتند: آرى! فرمود: اين سخن را حاضران به غايبان برسانند». [٢]

اين سخن را پيامبر تنها در اجتماع عظيم منا نفرمود، بلكه در موارد ديگر نيز به عنوان يكى از اصول مسلّم اسلام به آن اشاره كرد از جمله در حديثى مى‌خوانيم: «روزى سلمان فارسى وارد مجلس پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و اله شد، او را گرامى داشتند و به موجب فضيلتها و سن و سالش در صدر مجلس جاى دادند، در اين هنگام عمر وارد شد و با اعتراض گفت:

«من هذا العجمىّ. المتصدّر فيما بين العرب؛ اين مرد عجمى كه در ميان عربها صدر نشين شده كيست؟» پيغمبر بر فراز منبر رفت (كارى كه در مواقع بيان يك حكم عام و اساسى انجام مى‌گرفت) و خطبه خواند و فرمود: «إنّ النّاس من آدم إلى يومنا هذا مثل أسنان المشط؛ لا فضل للعربىّ على الأعجمىّ و لا للأحمر على الأسود إلّا بالتّقوى، سلمان بحر لا ينزف و كنز لا ينفد، سلمان منّا أهل البيت؛ مردم از زمان آدم تا به امروز همگى مانند دندانهاى شانه مساوى هستند، عرب فضيلتى بر عجم ندارد و گندمگون فضيلتى بر سياه‌پوست مگر به تقوا، سلمان دريايى است كه پايان نمى‌گيرد و

[١]. «احمر» به معناى سرخپوست نيست، بلكه به معناى گندمگون است، زيرا سفيدپوستان آن محيط در واقع گندمگون بودند.

[٢]. تفسير قرطبى، جلد ٩، صفحه ٦١- ٦٢.