شرح مثنوى - شهيدى، سید جعفر - الصفحة ٣٦٥ - پرسيدن موسى از حق سر غلبه ظالمان را

است و گرداگرد آتش را شهوتها.» (نهج البلاغه، خطبه ١٧٦) آن كه بهشت خواهد بايد سختى بيند. سختىِ رياضت، سختى باز داشتنِ نفس از آرزوها، و سختى عبادت. و آن كه عنان نفس را به شهوت و هواى نفس بسپارد، خود را در دوزخ در آرد.

تخم: اصل، اساس.

شاخ تر: استعارت از شهوت و لذتهاى جسمانى كه هميشه تر و تازه است و در تعبير از شهوت به «شاخ تر» لطفى است، چرا كه شاخ تر در آتش دير سوخته و نابود مى‌گردد.

همچنين است شهوت در آدمى.

سوخته آتش: استعارت از رياضت كش و مجاهد كه هواى نفس را در خود كشته است و در اين تعبير تلميحى است به حديث «إنَّ قَوماً يُحرَقُونَ فِى النَّارِ حَتَّى إِذا صارُوا حُمَماً أدرَكَتهُمُ الشَّفاعَةُ فَيُنطَلَقُ بِهم إلى نَهرٍ يَخرُجُ مِن رَشح أهلِ الجَنَّةِ فَيَغتَسِلُونَ فِيهِ فَتَنبُتُ لُحُومُهم وَ دِماؤُهُم وَ تَذهَبُ عَنهُم قَشفُ النارِ: همانا مردمى در آتش (دوزخ) سوخته شوند تا آن كه چون نيم سوز گردند شفاعت بدانها رسد. پس آنان را به نهرى برند كه از عرق بهشتيان بيرون آيد. پس در آن شست و شوشان كنند، پس گوشتها و خونهاشان برويد و پليدى و چرك (پوست) كه از آتش پديد آمده برود.» (بحار الانوار، ج ٨، ص ٣٦١)

ب ١٨٣٧- ١٨٢٩ فرد: يكتا، يگانه.