افق اعلى - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٣٢٣ - تفسير سوره ى فاطر

دوزخ توسط ملائكه غلاظ و شداد نيز زير فرمان او باشد «لا يَعْصُونَ اللَّهَ ما أَمَرَهُمْ وَ يَفْعَلُونَ ما يُؤْمَرُونَ» التحريم: ٦؛ و ممكن است همه ملائكه معصوم باشند «وَ لِلَّهِ يَسْجُدُ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ مِنْ دابَّةٍ وَ الْمَلائِكَةُ وَ هُمْ لا يَسْتَكْبِرُونَ، يَخافُونَ رَبَّهُمْ مِنْ فَوْقِهِمْ وَ يَفْعَلُونَ ما يُؤْمَرُونَ» النحل: ٤٩ و ٥٠؛. والله العالم.

و كارهاى متنوع ديگر در غير كره زمين خصوصاً در كراتى كه مكلّفين عاقل مختار داراى حقايق نوعيه مغاير حقيقت انسان و جن، كه در تصوّر ما نمى‌آيد و در يك كلام مى‌شود احتمال داد- البته مجرّد احتمال- كه ملائكه بعلاوه عبادت حق تعالى وظايف گوناگون جهان مادّه را در آسمان‌ها و كهكشان‌ها مطابق اراده خدايى كه لا حول و لا قوة الا به، به عهده دارند. و ممكن است انجام همين وظايف در مورد جمعى از ملائكه عبادت شان باشد، و ممكن است كه بعضى از فرشتگان تنها عبادت ركوع و يا سجود يا قيام را داشته باشند «وَ ما مِنَّا إِلَّا لَهُ مَقامٌ مَعْلُومٌ، وَ إِنَّا لَنَحْنُ الصَّافُّونَ، وَ إِنَّا لَنَحْنُ الْمُسَبِّحُونَ‌ الصافات: ١٦٤- ١٦٦؛

ظاهراً در نوع ملائكه هيچ عاصى و متخلّف وجود ندارد و همه مؤمن و مطيع امر خداوند هستند و از نوعى اختيار هم بر خودارند. در فضيلت آنان همين بس كه خداوند در قرآن مى‌فرمايد: «آمَنَ الرَّسُولُ بِما أُنْزِلَ إِلَيْهِ مِنْ رَبِّهِ وَ الْمُؤْمِنُونَ كُلٌّ آمَنَ بِاللَّهِ وَ مَلائِكَتِهِ وَ كُتُبِهِ وَ رُسُلِهِ ...» البقرة: ٢٨٥؛ (دقّت كنيد) هركس دشمن خدا و فرشتگان او و رسولان او جبرئيل و مكائيل باشد محقّقاً خداوند دشمن كافران مى‌باشد (بقره ٩٧ و ٩٨) از اين آيه اين احتمال به وجود مى‌آيد كه ميكاييل بعد از جبرييل قرار دارد.

فوايد:

١- بعيد نيست ملائكه خواب نداشته باشند. «يُسَبِّحُونَ اللَّيْلَ وَ النَّهارَ لا يَفْتُرُونَ» الأنبياء: ٢٠؛ «فَالَّذِينَ عِنْدَ رَبِّكَ يُسَبِّحُونَ لَهُ بِاللَّيْلِ وَ النَّهارِ وَ هُمْ لا يَسْأَمُونَ» فصلت: ٣٨؛

٢- ملائكه مختار هستند نه مضطر و مجبور و بى اراده‌ «وَ مَنْ يَقُلْ مِنْهُمْ إِنِّي إِلهٌ مِنْ دُونِهِ‌