افق اعلى - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ١٠٨ - توضيح مختصر

توضيح مختصر

اين هم جملاتى از تفسير الميزان ترجمه فارسى (ج ١٤، ص ٥٣١ و ما بعد آن):

مراد از «وَ الَّذِينَ هادُوا» گروندگان به موسى و پيامبران قبل از او كه در موسى توقف كردند كه كتاب شان تورات است. و بخت النصر پادشاه بابل وقتى بر آنان در اواسط قرن هفتم قبل از مسيح مستولى شد و آن را سوزانيد و مدت ها به كلى نابود شد، تا آن كه عزراى كاهن قرن ششم قبل از مسيح در پادشاهى كورش بر ايران، بابل را آزاد نمود.

و مراد از" صابئين" پرستندگان كواكب نيست چون آيه ميان صابئين و مشركين مقابله انداخته بلكه- به گفته بعضى آنان عبارتند از معتقدين به كيشى كه حد وسط ميان يهوديت و مجوسيت است و كتابى دارند كه آن را به حضرت يحيى بن زكرياى پيغمبر نسبت داده‌اند، و امروز عامه مردم ايشان را (صابئى) مى‌گويند.

و مراد از" مجوس" قوم معروفى هستند كه به زرتشت گرويده اند، كتاب مقدس شان" اوستا" نام دارد. اين قوم كتاب مقدس خود را در داستان استيلاى اسكندر بر ايران به كلى از دست دادند، و حتى يك نسخه از آن باقى نماند، تا آنكه در زمان ساسانيان مجددا نوشته شد، آنچه از دين مجوسييت مسلم است كه براى جهان دو مبدأ تصور كرده‌اند، يكى مبدأ خير، و ديگرى مبدأ شر. اولى نامش" يزدان" و دومى" اهريمن" و يا اولى" نور"، و دومى" ظلمت" است. و آتش را مقدس مى دانند.

و اما مراد از" مشركين" همان وثنى‌ها هستند كه بت ها را مى‌پرستيدند، و سه مذهب دارند، يكى مذهب وثنيت صابئه، و يكى وثنيت برهمائيه، و سومى بودايى و بت پرستان حجاز و اماكن ديگر هرچه مى خواستند مى پرستيدند، و اصل منظمى ندارند.