افق اعلى - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ١١٠ - دفاع و دفع خداوند

يك سوال مهم‌

اين آيه تنها جهاد دفاعى را اذن داده است يا جهاد دفاعى و ابتدايى هردو را؟

مناسبت جمله‌ «يُقاتِلُونَ» مشروعيت جهاد دفاعى است و مناسبت جمله‌ «ظَلَمُوا» جهاد ابتدايى و دفاعى مى باشد كه ظلم گذشته سبب اذن مطلق جهاد به هردو قسم آن مى‌شود.

يك احتمال ديگر هم مى رود كه هردو جمله مذكور تنها جنگ دفاعى را اذن داده باشد، ولى در هر صورت اين آيه تنها به مهاجرين مكه به قرينه‌ «بِأَنَّهُمْ ظُلِمُوا» اذن جهاد را داده است نه به همه مهاجرين، تا چه رسد به انصار و ساير مسلمانان.

بلى آيات ديگر قرآن جهاد ابتدايى و دفاعى را واجب نموده است و به نظر نگارنده كه در كتاب حدود الشريعة نوشته ام، وجوب ابتدايى جهاد- تا چه رسد به وجوب دفاعى آن- تا امروز و تا قيامت باقى مى باشد و نظر مشهور اماميه كه وجوب جهاد ابتدايى را مشروط به اذن امام معصوم مى دانند، فاقد دليل معتبر است؛ و اجماع منقول و يا روايات غير معتبرة السند، آيات محكمات قرآن را تخصيص يا تقييد نمى تواند.

آيه معنونه هرچند از مجرد اذن صحبت مى‌كند، ولى معلوم است كه جهاد به عنوان يك عمل جان‌بر كه قتل نفوس و قطع اعضاى بدن و اتلاف اموال و آوارگى مردم را دربر دارد، نمى‌شود كه از دو حكم الزامى حرمت و وجوب بيرون باشد.

دفاع و دفع خداوند

در آيه ٣٨ سوره حج مى فرمايد: «إِنَّ اللَّهَ يُدافِعُ عَنِ الَّذِينَ آمَنُوا ..». و در آيه چهلم آن مى‌