افق اعلى - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ١٥٣ - ابطال شبهه جبر

٢- در چهار آيه خداوند به ذى العرش (صاحب العرش) وصف شده است.

٣- ملايكه در اطراف عرش پابرهنه هستند.

٤- عرش موجود مستقل از آسمان ها و زمين است.

٥- ملايكه‌ى كه خدا را تسبيح و حمد مى گويند حامل عرش هستند.

٦- روز قيامت هشت فرشته آن را بالاى خود حمل مى كنند.

٧- عرش بر آب بوده است و فعلا يا است.

٨- الرَّحْمنُ عَلَى الْعَرْشِ اسْتَوى‌ بعد از خلقت آسمان ها و زمين و مابين آن ها در شش روز و بعد از رفع سموات- بدون ستون هايى كه آن ها را ببينيد- بوده است. به هرحال خود عرش فهميده نمى‌شود كه به كدام معنا در اين آيه مى باشد؛ چون عرش چه به معناى تخت باشد و يا سقف معناى مجازى آن فهميده نمى‌شود. و الله العالم.

تفسير سوره شعرا

سوره شعراء كه با ٢٢٧ آيه خود يكى از دراز ترين سوره هاست، آن را مكى دانسته اند.[١]

ابطال شبهه جبر

«وَ ما كانَ أَكْثَرُهُمْ مُؤْمِنِينَ». (سوره شعراء، آيه ٨). اكثر مردم مؤمن نبوده اند و يا نيستند.

بعضى گفته اند در علم خداوند چنين چيزى نبوده كه اكثريت مؤمن باشند. و چون از اين سخن عليت را فهميده اند، بر آن اعتراض كردند كه علم خداوند علت ايمان نياوردن كفار نمى‌شود، زيرا علم تابع معلوم است، نه علت معلوم.

صاحب روح المعانى جواب داده كه معناى تابع بودن علم خدا براى معلوم اين است كه علم خدا در ازل به معلوم معين و حادث، تابع ماهيت آن باشد به اين معنا كه خصوصيت اين‌

[١] - چهار آيه اخير آن را مدنى گفته اند.